Senioren aan het woord

Dit zijn de verhalen achter de tegelspreuken die op de vijf verkiezingsposters van KBO-PCOB staan. Henk, Willem, Constance, Ed en Lou delen graag hun verhaal, over hoe zij als senior in het leven staan en wat ze van Den Haag verwachten.

Als relatief jonge senior (67) kon Willem drie jaar geleden stoppen met werken en sinds 1 jaar is hij officieel met pensioen. Maar tijd om het rustiger aan te doen heeft hij niet. Als vrijwilliger is hij momenteel erg druk met o.a. de nieuwbouw van de voedselbank in zijn woonplaats.

Ik ben in mijn werkende leven vertegenwoordiger geweest. Ik verkocht installaties tegen winkeldiefstal, denk aan poortjes, camera’s. Wat ik toen geleerd heb, gebruik ik nu in mijn vrijwilligersleven. Het nieuwe gebouw van de voedselbank is casco opgeleverd, dus alles, zoals koeling, liftinstallatie en interieur, moet nog geregeld worden. Daar komt mijn kennis van zakendoen goed van pas. Ouderen kunnen nog zoveel betekenen, want oud betekent niet uitgerangeerd zijn. Ik denk dat jonge mensen ook veel van senioren kunnen leren, ook al willen ze het misschien niet aannemen. Gelukkig komt wel mijn dochter met haar nieuwe contract naar mij toe: “Pa, wil je even kijken, lees het even door”. Ik zie de valkuilen in zo’n contract, die ervaring moet je delen.

Helaas worden senioren niet altijd even serieus genomen. Vanuit “Den Haag” gezien, vind ik dat ouderen wel een beetje in het verdomhoekje zitten. Ze zouden veel meer gebruik kunnen maken van de kennis die we hebben. Maar hoe je dat waarborgt, is lastig. Je wil ook niet te belerend overkomen.

Wonen

Bijvoorbeeld als het over wonen gaat. Als ik premier van Nederland zou zijn zou ik zeker een vorm van gezamenlijk wonen willen bevorderen. Eventueel in combinatie met jongeren erbij. Er is op dit moment heel weinig tussen zelfstandig wonen en naar een verpleeghuis gaan. Daar zou nog een tussenvorm in moeten komen. Al ben ik nog jong en willen mijn vrouw en ik zeker nog tot ons tachtigste zelfstandig wonen, dit zijn zaken waar ik nu al over nadenk. Samen met vrienden zouden we op den duur wel willen zoeken naar een woonvorm die je desnoods met elkaar bouwt. Waar je ook een stukje verzorging in kan huren. Beschermd wonen met gelijkgestemden, met ongeveer de gelijke leeftijd. En dat mag gerust in een wijk met jonge mensen, zodat je contact met de huidige maatschappij houdt. Natuurlijk, je hebt nu ook van die mantelzorgwoningen die je met je kinderen kan delen. Maar ik wil niet dat mijn kinderen opgescheept worden met hun ouders. Zij moeten hun eigen leven kunnen leiden, ouderen moeten dat ook doen. Maar voorlopig blijven we wonen waar we nu zitten. Het huis is aangepast voor een oude dag. Regeren is vooruitzien.

Eenzaamheid

Eenzaamheid is zo’n ander groot ding. Ook hier kunnen nieuwe woonvormen, met andere mensen samen, naar mijn idee een oplossing in zijn. Het moeilijke van de huidige maatschappij is dat je als senior weinig in contact komt met je woonomgeving. Je maakt eerder contacten als je kinderen naar de lagere school gaan of naar een sportvereniging. Maar nu je als oudere niet meer in dat stramien zit, heb je toch minder snel contact met je buurtgenoten. Daarom is het ook zo belangrijk om deel te nemen aan het verenigingsleven, of vrijwilligerswerk hebt, zodat je in ieder geval nog contacten kan onderhouden.

Ik weet niet of de overheid een rol kan spelen om eenzaamheid te verminderen, je bent toch een beetje de smid van je eigen geluk. Niet alles kan de politiek regelen, het moet ook uit de mensen zelf komen. Zo werkt het bij mij tenminste. Ik zeg weleens: “Het leven is als fietsen, je blijft in beweging of valt om”. Toen ik ging stoppen met werken, had ik de tuin kunnen doen en alle hoekjes van het huis in orde kunnen maken. Maar daar heb ik mijzelf voor behoed. Je moet naar buiten om contacten te onderhouden. Je moet niet in je eigen wereldje blijven draaien.

Geld

Misschien heb ik makkelijk praten. Ik ben fit en ook financieel gezond. Maar daar heb ik ook mijn hele leven voor gespaard, van kinds af aan. Voor mij is dat ook een stukje levensstijl. Ik heb het niet uitgegeven aan dure vakanties. Dat zijn de keuzes die een mens maakt. Ik wens de volgende generatie ook die financiële fitheid toe. Daarom ben ik voorstander om de erfbelasting af te schaffen. Heel veel kinderen worden nu opgezadeld met hoge studieschulden, maar ouders mogen die kinderen niet zomaar een schenking doen, zonder een sloot belasting er over te betalen. Als dit makkelijker kon, zou je jongeren een mooiere start kunnen geven en kan iedereen tegen zijn kinderen zeggen wat ik mijn kinderen meegeef: “Zie de dag toch niet te somber, want er is nog zoveel licht. Veeg die tranen uit je ogen en breng een lach op je gezicht”.

Constance (70) is een brok bruisende energie. Dansen, mensen helpen, maar ook opkomen voor jezelf, geven kleur aan haar leven. Dat zij zo expressief is kan ook bijna niet anders, ze heeft een groot deel van haar kindertijd doorgebracht op de Antillen.

Als ik mijn muziek aanzet, dan kom ik in beweging. Zet in de ochtend Zuid Amerikaanse muziek op, en mijn dag begint goed. Dansen, maar ook kunst, geeft mij een rijker leven. En ik denk dat dit ook goed voor anderen is. Zeker voor hen die geen relatie hebben. Het is niet fijn om alleen te zijn, probeer aandacht en ruimte te maken om een relatie aan te gaan. Dansen is daar perfect voor. Niet dat iedereen dan de foxstrot moeten leren, maar ga gewoon lekker dansen. En het liefst waar je met zijn tweeën op kan bewegen. Voor senioren die zich eenzaam voelen, is dit echt een uitkomst. Je ontmoet andere mensen en het haalt je uit het alledaagse. De overheid zou daar ook in mogen investeren. Maak plekken waar je kan dansen of van kunst en lezingen kunt genieten, toegankelijker voor senioren.

Zonnig

Ik heb dertien jaar op de Antillen gewoond. Daarom bekijk ik alles door een zonnige en fleurige bril. Ik ben katholiek, daardoor ben ik al vrolijk, maar door mijn tijd op de Antillen ben ik nog vrolijker. Ik heb verpleegkunde gestudeerd en voor een vervolgopleiding ben ik naar Nederland gekomen. Dat was een cultuurshock voor mij. Ik heb er acht jaar over gedaan om weer binding met de natuur te krijgen. Op Curaçao kende ik de hele flora uit mijn hoofd, dat moest ik in Nederland opnieuw leren. En ik vond Nederland zo grijs, in vrolijkheid, in kleding. Je bent meteen anders als je een oranje hemd aan hebt. In Nederland kunnen we goed blijven hangen aan dat wat is geweest. Maar de tijden zijn veranderd, er zijn mooie dingen voor in de plaats gekomen.

Bijvoorbeeld onze zorg. Sommigen vinden die te duur, maar ik ben blij dat we een toegankelijke zorg voor iedereen hebben. Zeker als je kijkt naar een land als de Verenigde Staten, waar je soms wel heel veel geld per maand moet neerleggen voor een zorgverzekering. Dan hebben we niet te klagen. En we hebben zo’n hoge levensverwachting, het is toch fantastisch dat we 80 jaar of ouder kunnen worden?!

Mantelzorg

Maar die hoge leeftijd heeft ook een andere kant. Ik ben lange tijd geestelijk verzorger geweest. En nog steeds komen mensen naar mij toe met vragen over palliatieve zorg, hospice, zingeving en levenseinde. Ik probeer mensen te helpen waar ik kan, ze kunnen altijd bij mij terecht. In die rol zie ik ook de uitdagingen waar menig mantelzorger voor staat. Vanuit de overheid zou er veel meer naar de stem van de mantelzorger geluisterd mogen worden, dat gebeurt nu te weinig. Want wie kan er beter vertellen welke medicijnen je partner slikt? Wie kan er beter vertellen waar iemand angstig voor is? Dat is kennis die nodig is voor de beste zorg.

Door de coronacrisis is het belang van mantelzorgers alleen maar duidelijker geworden. Maar ook hoe zwaar ze het kunnen hebben bij hun zorgtaak. Je moet maar eens midden in de nacht je geliefde weer in bed proberen te tillen, nadat hij eruit is gevallen. De rest van de nacht slaap je niet meer. En vergeet niet, veel mantelzorgers zijn vaak al op leeftijd. Mijn oproep naar Den Haag: ook zij verdienen aandacht, zorg meer voor de mantelzorger!

Premier

Maar ook ouderen onderling hebben een nog een verantwoordelijkheid. Ik zorg er wel voor dat ik voor mijzelf opkom. Aan een tafel vol mannen word ik niet zo snel genegeerd. Maar mijn generatie vrouwen mag dat nog wel iets meer doen. Want vrouwen hebben op hun oude dag andere wensen dan mannen. Vanuit de politiek zou het ook niet zo slecht zijn om meer gendergericht te kijken. Misschien moeten politici iets vaker aan een senior vragen, als het om zorg, veiligheid en zingeving gaat: Wat zou jij doen als je premier was…?

Ed (80jr) is niet vreemd met getallen. Met een achtergrond in administratie en automatisering heeft hij zijn tanden gezet in het pensioendossier. Niet omdat hijzelf te klagen heeft, hij neemt het op voor de mensen met een AOW en een klein pensioen.

Als onze overheid echt oog voor senioren wil hebben, dan moeten ze snel eens de waarheid achter de één procent rekenrente vertellen. Waarom wordt hier zo aan vast gehouden, terwijl je ook de rendementen van de pensioenfondsen hebt? Naar mijn idee zou die rekenrente best een paar procenten hoger kunnen worden, zoals in veel buitenlanden. Maar of dat ook echt zo is? Geen idee, want misschien is er wel een hele goede reden voor om het op die één procent te houden; wel de  dekkingsgraad verlagen en niet de rekenrente verhogen, het blijft vreemd. Naar mijn idee onthoudt de overheid, door die lage rekenrente, nu een heleboel pensioengerechtigden een verhoging van hun pensioen. Daarmee wordt hen een stuk koopkracht onthouden en dat vind ik geen goed beleid.

Koopkracht

Senioren zijn in Nederland eerder overwegend rijk dan overwegend arm. Maar je moet daarin wel  nuanceren. Qua vermogen zit het denk ik bij veel ouderen niet slecht. Velen hebben hun hypotheek deels of geheel afgelost, het geld zit in hun huis. Maar vermogen vertaalt zich niet meteen naar koopkracht. Als je geld in stenen zit, betekent dat niet automatisch dat je koopkracht op orde is. Voor de duidelijkheid, ik heb niet te klagen. Toch voel ik mij genoodzaakt om mijn stem te laten horen. Veel mensen hebben last van die één procent rekenrente, zoals zij die alleen AOW of een klein pensioen hebben. Hoe goed we het echt in Nederland hebben, valt en staat bij je koopkracht.

Helaas zie ik die koopkracht ook niet meteen verbeteren onder het nieuwe pensioenstelsel. Anders gezegd: Het Pensioenakkoord is een variant op het sprookje “de Nieuwe Kleren van de Keizer”. Je zegt dat er een mooi akkoord is, maar dan blijkt dat er een heleboel is afgesproken maar nog niks is geregeld. Het is voor mij te vaag, teveel open eindjes en het is afwachten of iedereen er inderdaad beter op wordt. Ook voor mij is het een complete verrassing wat er straks met mijn pensioen gaat gebeuren. We wachten af.

Automatisering

De rekenrente is niet het enige wat ik aan zou pakken, mocht ik premier zijn. Ook de automatisering van de overheid zou ik ook eens goed onder de loep nemen. Hoeveel miljarden euro’s er verspild zijn. Hierin gaat er ook richting senioren het nodige mis. Ik hoor bij de groep die redelijk met internet om kan gaan. Toevallig heb ik net een nieuwe smartphone en nu pas kan ik allerlei overheidsapplicaties gebruiken. Als je een ouder model hebt, dan werkt dat in de meeste gevallen niet. En wie hebben vaak een oudere mobiel? Juist, de senioren. Daar houdt de overheid niet genoeg rekening mee, een grof schandaal.

Online is sowieso voor menig senior een schimmige wereld. Ik koop niks online, alleen bij hoge uitzondering, bovendien doe ik niet aan sociale media. Zo zorg ik ervoor dat er niet te veel gedoe op mijn computer is. Desondanks ben ik ook bijna slachtoffer van spoofing en phishing geworden. Het was dat ik er net niet ingetrapt ben, maar ik stond aan de rand. Die criminelen gebruiken geraffineerde trucs. In het verleden had ik mij hier ook druk om kunnen maken. Ik heb in mijn leven genoeg mailtjes naar politici en andere belangrijke mensen gestuurd, meestal zonder resultaat. Langzaamaan trek ik mij terug uit het publieke debat, tot die tijd zou het leuk zijn als ik antwoord kreeg op mijn rekenrentevraag en er iets gedaan werd aan die IT janboel.

Lou (73) woont al zijn hele leven in Zeeland. Dus het is ook niet zo vreemd dat hij een groot hart voor deze provincie heeft. Lou heeft er als hoofd salarisadministratie in een ziekenhuis gewerkt en zet zich nu in voor de belangen van Zeeuwse senioren.

In Zeeland blijven de senioren over. Als je jong bent vertrek je tegenwoordig uit de provincie en je komt terug wanneer je senior bent. Daarom staat de komst van meer geschikte woonruimte voor al die ouderen hoog op mijn agenda. Dat is hard nodig. Veel senioren wonen nu nog in een eengezinswoning en zij willen best verhuizen. Maar er zijn bijna geen alternatieven, zeker niet tegen een betaalbare huur of koopprijs. Nu stokt de doorstroming omdat soms één senior een heel huis bewoond.

Voorzieningen

Aan mijn vrouw en mij zal het in ieder geval niet liggen. Wij hebben een appartement gekocht in Vlissingen. In een seniorenvriendelijke woning op de negende verdieping. We kunnen er nu nog niet in, het wordt op dit moment gebouwd. Alle voorzieningen zijn straks voor ons in de buurt: van super tot bank, van slager tot postagentschap, we kunnen er dan lopend heen. Waar we nu wonen is dat wel anders, we worden steeds meer afgesloten van de grotere steden. De bussen rijden minder, voor bankzaken moet je reizen. Gelukkig kan ik nog autorijden en doe ik nog stukken op de fiets. Maar er zijn ook senioren die dat allemaal niet meer kunnen en als dan het openbaar vervoer aanbod verslechterd, dan zit je al gauw eenzaam thuis. Zeeland is wat dat betreft wel een beetje een vergeten provincie. Ik wil niet te negatief doen, senioren kunnen echt zelf nadenken over de toekomst, maar ik heb wel het idee dat het van Den Haag naar Zeeland veel verder is dan van Zeeland naar Den Haag.

Zorg

Kijk maar eens naar het aantal ziekenhuizen in Zeeland. Vroeger waren er dertien volledig opererende ziekenhuizen. Dat zijn er nu drie, met her en der dependances. Dus als je een grote behandeling hebt, moet je al gauw een eind rijden. Een ander probleem is de huisartsendekking in Zeeland. Op dit moment gaat het nog redelijk, maar over een kleine drie jaar gaan er zo’n veertig huisartsen met pensioen, waar nog geen opvolging voor is. De zorg in Zeeland is naar mijn idee een wankel gegeven. Natuurlijk, in Nederland hebben we het nog steeds goed geregeld, als je hulp nodig hebt dan is die er gewoon. Maar we moeten wel gaan oppassen dat dit niet gaat kantelen.

Veiligheid

In de plaats waar ik nu woon, voel ik mij veilig. We nemen deel aan de WhatsApp buurtpreventie. Naar de wijk waar ik woon loopt maar één straat naartoe en weer terug. Dat maakt het voor een inbreker ook niet makkelijker. Online is dat wel anders. Ik word regelmatig gebeld door Engelssprekende personen. Die vragen dan of ik mijn computer wil aanzetten. Ze zijn namelijk van Microsoft en zien een groot probleem. Soms bellen ze wel drie keer per dag, maar ik trap er niet in. Wij zijn nog van de generatie met een vaste telefoon, dat zal de reden wel zijn dat deze oplichters ons vinden. Lastiger vind ik de fraude via WhatsApp. Ik kreeg een appje van een zogenaamde neef met de vraag of ik geld wilde overmaken. Zover is het niet gekomen, na een paar vragen heb ik hem geblokkeerd, dit klopte gewoon niet.

Omdat ik zo actief ben in het vrijwilligersleven, bij PCOB, bij de politiek,) bij het Waterschap, blijf ik op de hoogte van wat er nu gebeurt. Online vergaderen bijvoorbeeld, via teams, ik doe gewoon mee. Aan het begin was het wennen, al die linkjes waar je op moest klikken, handjes opsteken als je het woord wil hebben, maar het lukt mij allemaal. Veel ouderen haken digitaal af. Die hoeven geen smartphone. Daar kun je weinig aan doen, zeker met de angstige verhalen rondom phising en andere bedreigingen op het internet. De overheid mag best wel meer rekening met deze groep hebben. Niet iedereen haakt online aan.

Al met al heb ik een mooie tijd in Zeeland. Mijn vrouw en ik hebben ons hele leven gewerkt, we hebben kunnen sparen, onze woning is aflossingsvrij en we kunnen kopen wat we willen. We kunnen onze kinderen bijstaan en we zijn in de positie dat we bij de kerk iets meer kunnen geven, voor de mensen die niet rond kunnen komen. Wij hebben het goed, dan moeten we daarin ook zorgen voor anderen. Hopelijk kunnen de generaties dat na ons ook doen.

Henk (76) woont alweer ruim 53 jaar, samen met zijn vrouw, op de polderbodem van Flevoland. Hij begon als trekkermonteur, maar ging al snel aan de slag als vertegenwoordiger voor een landbouwmechanisatiebedrijf. Dat heeft hij bijna 40 jaar gedaan. Nu knutselt hij nog semi-hobbymatig aan oude landbouwtrekkers.dor hout

De polder is een bijzondere plek. Toen wij hier in 1967 kwamen wonen, waren een paar jaar eerder de eerste bewoners hier naartoe getrokken. Ze kwamen uit alle delen van Nederland. Een Groninger uit het hoge noorden, iemand uit de uiterste hoek van Zeeuws Vlaanderen. Een Achterhoeker, iemand uit Utrecht. Zoveel verschillende types, zoveel verschillende geloven en tradities. Deze mensen moesten een gemeenschap gaan vormen waar ik ook nog eens tussen kwam. En het is gelukt.

Omzien

Voor echte naoberschap is de polder in feite te nieuw voor. Maar we kijken zeker wel naar elkaar om. Ik heb bijvoorbeeld een grote stalling waar we onze trekkers neerzetten. Maar ook die van een oude meneer. Die komt iedere zaterdag kijken of er nog diesel in zijn tank zit. Maar eigenlijk komt hij vooral langs om een praatje te maken. Deze man is weduwnaar, dan kijk je al sneller naar iemand om. Als hij ziek is of naar het ziekenhuis moet, dan sturen we een kaartje of bloemetje, op die manier proberen we te laten zien dat we aan iemand denken. Eenzaamheid is wel een lastige issue trouwens. Als je wereld niet groter is dan de geraniums waar je overheen kijkt, en je durft niet meer naar de supermarkt vanwege corona, dan word je wereldje snel kleiner. Het enige wat je dan kan doen is wachten tot de kinderen langskomen, als je die hebt. Ik ben blij dat de oude man in ieder geval zijn trekker heeft en op die manier nog contact met de buitenwereld heeft. Een hobby brengt dat met zich mee.

Zwendel

Voor mij is de trekker meer dan een hobby. Het is de rode draad in mijn leven. Ik ben ooit eens begonnen als trekkermonteur, heb ze daarna mogen verkopen en tegenwoordig spaar, koop en knap ik landbouwtrekkers op. Dat doe ik samen met mijn jongste zoon, wat ontzettend leuk is om te doen. Maar het gaat soms ook mis. Op een speciale website waar trekkers te koop aangeboden worden stond een oldtimer, een heel bijzonder ding. Daar sta je echt bij te watertanden. Die trekker was in Polen en stond voor een paar duizend euro te koop. Een koopje, want het was eigenlijk veel meer waard. Direct nadat we de aanbetaling hadden overgeschreven zei ik tegen mijn zoon: “Dit doen we verkeerd”. En dat heeft ons inderdaad ons geld gekost. Het bleek om een oplichter te gaan. En soms trap je er ook niet in. Zo kreeg ik, zogenaamd van de Belastingdienst, een sms dat ik per direct 412 euro moest betalen, anders zou de volgende dag de deurwaarder langs komen. Ik heb het niet gedaan en de volgende dag de Belastingdienst gebeld. Die zeiden dat dit zwendel moest zijn. Nu kwam ik er goed van af, maar ik kan me voorstellen dat internet wat dat betreft niet voor iedere senior een veilige plek is. Zeker als je wat onzeker van jezelf bent.

Pensioen

Geld speelt gelukkig niet een grote rol in mijn leven, we hebben het goed. Maar dat komt ook omdat ik zelf zo ondernemend ben geweest om geld te verdienen. Ik ben mijn hele leven vertegenwoordiger geweest, dan leer je te onderhandelen. Toch neem ik het dit kabinet kwalijk dat ons pensioen niet dat is geworden wat ons ooit is toegezegd. Gevoelsmatig had mijn pensioen toch hoger moeten zijn. En wetende hoeveel geld er in de pensioenpot zit, dan denk ik, tsjonge, wij hebben dit land toch mee opgebouwd, wij hebben ons pensioen toch echt wel verdiend. Dat wordt ons nu door de neus geboord.

Zorg

Waar er naar mijn idee ook teveel bezuinigd op wordt, is de zorg. Nog niet zo lang geleden is mijn blinde darm eruit gehaald. Als ik dan zie hoe hard al die verplegers werken, het allemaal onder controle hebben, dan zeg ik petje af. En dat voor zo’n klein salaris. Dus Den Haag, ga daar nou niet op beknibbelen, deze mensen zijn goud waard, het zijn vakmensen tot in de vingertoppen. Die wil en moet je belonen. Zeker in deze coronatijd. Den Haag mag daar best wel wat meer oog voor hebben. Net zoals ze wel wat meer oog voor senioren mogen hebben. Ik snap dat er politici zijn die niks met onze doelgroep hebben, die vinden dat ouderen alleen maar geld kosten. Maar ga niet termen als dor hout gebruiken. Als je dat zegt moet je wel een erge hekel aan je (groot)ouders hebben!