Interview met Gert-Jan Segers, lijsttrekker ChristenUnie

ChristenUnie maakt werk van een Ouderenwoonakkoord. Doel is om lokale zorg, nieuwe wooninitiatieven en regelgeving op elkaar te laten aansluiten. ChristenUnie-lijsttrekker Gert-Jan Segers wil nu doorpakken via het manifest Waardig Ouder Worden 2.0  met KBO-PCOB en Omroep Max. Een gesprek over wonen en zorg, koopkracht, digitalisering en de levensvragen die hem drijven.Gert-Jan-Segers

De afgelopen regeerperiode diende de ChristenUnie een motie in voor een Ouderenwoonakkoord. Het doel was om lokale zorg, nieuwe wooninitiatieven en regelgeving op elkaar te laten aansluiten. Die motie is aangenomen, maar aan het Ouderenwoonakkoord wordt nog gewerkt. ChristenUnie-lijsttrekker Gert-Jan Segers wil nu doorpakken: “In de nieuwe versie van het manifest Waardig Ouder Worden 2.0, dat we 12 december presenteerden samen met KBO-PCOB en Omroep Max, trekken we 1 miljard euro uit voor het stimuleren van nieuwe woonvormen.”

Segers wijst op de Knarrenhof, een woonvorm voor senioren die elkaar helpen. “Dát is mijn ideaal: sociale huur en koop, rijk en arm, jong en oud dat door elkaar woont. Met de verantwoordelijkheid om naar elkaar om te zien. In Deventer wonen senioren en studenten bij elkaar in Humanitas. Een aantal uren per week brengen ze samen door. Zoals samen eten en spelletjes doen. In het kader van het vorige manifest Waardig Ouder Worden had ik een gesprek met een 80-plusser en een student. Zij waren maatjes geworden. Het lastige is: gemeenten verkopen de grond vaak aan de hoogste bieder: de commerciële jongens. Je hebt dus wethouders nodig die zo’n plan een duw geven.”

Is het een idee om gemeenten te belonen voor initiatieven zoals Knarrenhof?

“De overheid kan een paar dingen doen. We kunnen zeggen: elke gemeente moet een percentage van de woonvoorraad hiervoor beschikbaar stellen. Met dat miljard uit het manifest kun je gemeenten echt helpen. We kunnen ook de corporaties weer ruimte bieden om de sociale opdracht op te pakken die ze altijd hadden. Die verschrikkelijke verhuurdersheffing moet eraf. Dat is jaarlijks bijna 2 miljard euro. In plaats daarvan kun je afspraken maken met corporaties over wat zij leveren. Zo willen we 80.000 woningen bouwen, specifiek voor ouderen. Een voordeel voor ook bijvoorbeeld jongeren is dat er dan weer meer doorstroming komt in de huizenmarkt en er ook voor hen huizen vrijkomen. Wonen wordt dus één van de grote uitdagingen voor het nieuwe kabinet. Want we vragen van mensen dat ze langer thuis wonen, dan moet je dat wel mogelijk maken.”

Hoe zorgt de ChristenUnie dat de zorg laagdrempelig toegankelijk blijft en de zorg op elkaar aansluit? Een ander zorgstelsel?

“We hebben veel schotten: de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Wet langdurige zorg (Wlz), de Jeugdwet om gek van te worden. Ik zie vooral kansen voor meer lokale en regionale samenwerking en voor één plan en één regisseur voor de oudere. Zodat ze niet meer van het kastje naar de muur worden gestuurd.”

De koopkracht van senioren neemt al jaren af. Wat doet de ChristenUnie daartegen?

“De ChristenUnie stelt een belastinghervorming voor, waarbij senioren er gemiddeld 3,5% op vooruit gaan. Wij willen een verhoging van de AOW van 10%. Omdat de pensioengerechtigde leeftijd is opgeschoven, is het voor senioren soms lastig aan het werk te blijven. Dat is een miskenning van de waarden van senioren. Dat vraagt iets van de arbeidsmarkt en van werkgevers. Namelijk dat we anders omgaan met senioren en jongeren, verwachtingspatronen en ervaringen. Denk ook aan demotie (naar een lagere functie gaan) en minder werken. Dit is dus ook een cultureel issue: hoe kijk je aan tegen ouderdom en tegen verbinding tussen generaties? Een samenleving wordt daarmee mooier en ons leven wordt rijker. Overigens speelt het koopkrachtprobleem ook onder jongeren. We moeten dus ook kijken hoe dit zit tussen generaties en waar dat iets vraagt van onze solidariteit.”

Er komt een nieuw pensioenstelsel. Een indexatie zit er voorlopig niet in?

Ik kan dat niet beloven. Pensioenen zijn primair een afspraak tussen werkgever en werknemer. Natuurlijk, de overheid heeft daar op allerlei manieren invloed op en daar sturen we ook op. Het blijft een grote pot geld waar huidige én toekomstige generaties iets aan moeten hebben. Ook zij moeten pensioen kunnen opbouwen. Daarbij ga ik graag af op de commissie Dijsselbloem (die adviseerde over de rekenrentes) en de commissie Cohen (die de pensioenbuffers onderzocht). Overigens, door de nieuwe, ruimere regels zijn minder snel kortingen op pensioenen nodig.”

Ander onderwerp: de digitalisering. Veel senioren krijgen te maken met oplichting via sms, WhatsApp en e-mail. Wat moet daar aan gebeuren?

“Er zijn veel kwaadwillende mensen die misbruik maken van de goedwillendheid van senioren. Mensen schamen zich vaak. Dan hoop ik dat anderen hen aanmoedigen om toch aangifte te doen. Want de overheid investeert volop in digitale opsporing en in kennis bij de politie. Ook jongeren moeten ervoor durven uitkomen, want het kan iedereen overkomen. Verder is het goed als banken zich coulanter opstellen, vanuit hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Banken zijn echter steeds slechter bereikbaar. Veel dienstverlening is gedigitaliseerd en als je belt is het vaak ingewikkeld om iemand aan de lijn te krijgen. Persoonlijk contact is belangrijk, zodat iemand zich verantwoordelijk voelt een probleem op te lossen.”

Er komen steeds meer e-bikes. Moet een fietsinfrastructuur niet meer prioriteit krijgen?

“Tijdens de onderhandelingen in 2017 heb ik voorgesteld fietssnelwegen aan te leggen. Er werd schaterlachend gereageerd; wat een onbenullig klein puntje. Maar het is er wel gekomen. Stientje van Veldhoven (staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat) heeft het ook goed in het vizier. We hebben geld uitgetrokken voor meer stallingen bij NS-stations. Het is belangrijk dat alle vormen van vervoer beter op elkaar aansluiten, zodat je makkelijker naar je kind of kleinkind kunt. Vergeleken met andere landen doen we het goed, maar het kan beter. Fietsen is goed voor het milieu en voor jezelf. Het is in een ander tempo en je hebt een andere relatie tot je omgeving.”

 

“Uiteindelijk gaat het om zingeving: ben ik van waarde?”

 

De mantelzorg dan. Steeds meer mantelzorgers zijn overbelast. Kan dat zo doorgaan?

“Niet op deze manier. We hebben al gepleit voor een fonds voor mantelzorgers. Dat is één van de gedachten van de herziening van het belastingstelsel: een betere verdeling tussen werk en zorg. In het huidige stel zit een grote prikkel om te werken en is het ongunstig om minder of niet te werken. Als je even een time-out moet nemen als mantelzorger en minder wilt werken, dan betaal je relatief veel belasting. In ons plan komt er een huishoudenkorting die toeneemt naarmate je meer gezinsleven hebt. Dat maakt het voor mensen makkelijker om ouders in huis te nemen. De voordeurdelersregeling gaat eraf. Sterker, je krijgt een hogere korting als je iemand in huis neemt.”

Tot slot: hoe kijkt u naar ‘de’ oudere?

“Dan denk ik aan de betekenis die mijn moeder heeft voor onze dochters. Ze is een bron van liefde, verhalen en wijsheid. Dit is trouwens de fundamentele vraag van het interview, want uiteindelijk gaat het om zingeving: ben ik van waarde? Henri Nouwen, hij was een katholieke priester, vertelde in een preek: ‘Wij zijn niet wat we doen, we zijn niet wat we bezitten en we zijn niet wat anderen van ons vinden. We zijn geliefd en gewenst, want we zijn de geliefde kinderen van God. Zo kijk ik naar de samenleving. Daarom raakt de discussie rond Voltooid Leven me zo. Wat is ons antwoord als iemand zegt zich overbodig of eenzaam te voelen? Is dat: ‘We kunnen u naar het einde helpen’? Nee, wij moeten beter ons best doen en naar hen omzien. Dat is onze humane opdracht en daarin is nog een wereld te winnen.”

Interviews met de andere lijsttrekkers