AAL: Active and Assisted Living

Senioren testen nieuwe technologie

Een app die voedingsadviezen geeft of eentje die 50-plussers ondersteunt om beter hun werk te kunnen blijven doen. Technologie kan een handig hulpmiddel zijn om de gezondheid van senioren te bevorderen. Daarom neemt KBO-PCOB al meer dan tien jaar deel aan internationale projecten op dit gebied. ‘Wij hebben heel veel informatie over wat senioren willen en aankunnen’, zegt projectleider Nora Ramadani.

Dat ook senioren steeds meer digitaal moeten gaan doen, is onvermijdelijk. Sommige ouderen hebben daar moeite mee. Maar juist technologie kan een handig hulpmiddel zijn om hun leven te verbeteren en te vergemakkelijken. Dat blijkt ook uit de ervaringen met de applicaties van de AAL-projecten (Active and Assisted Living). ‘Deze internationale projecten worden onder meer gefinancierd vanuit de Europese Commissie’, licht Ramadani toe. ‘Hiermee worden technologieën, vaak apps voor op de telefoon, ontwikkeld om ervoor te zorgen dat senioren langer zelfstandig en gezond thuis kunnen blijven wonen. Onze rol als KBO-PCOB is om te kijken of senioren die ook daadwerkelijk willen en kunnen gebruiken.’

KBO-PCOB-leden testen

Een van deze apps is Lifana, die individuele voedingsadviezen geeft en begeleiding biedt bij het boodschappen doen. Momenteel testen KBO-PCOB-leden de applicatie active@home.  Die app moet ouderen meer laten bewegen en de kans op vallen verminderen (zie kader).

De Europese Commissie stelt dat aan elk project minstens drie verschillende Europese landen mee moeten doen. ‘Zo werken we samen met universiteiten, ziekenhuizen en softwarebedrijven’, vertelt Ramadani. ‘We hebben veel contact via Skype en de mail. En af en toe ontmoeten we elkaar. Dat is heel leuk, je komt op veel plekken en maakt kennis met verschillende mensen.’

Marc Pleijsier (66) danst de Bachata van het programma Active@home.

Marc danst de Bachata in zijn huiskamer

Marc Pleijsier (66) danst tegenwoordig drie keer per week de Bachata in zijn huiskamer. Hij test vier maanden het programma active@home op zijn tv voor de KBO-PCOB. Via sensoren om zijn pols en enkels kan hij vragen beantwoorden en wordt geregistreerd of hij de goede (dans)bewegingen maakt. Met een nulmeting en een test aan het einde van de periode wordt vastgesteld of zijn fysieke en mentale conditie is verbeterd. ‘De Bachata is een salsa-achtige dans’, vertelt Marc. ‘Poppetjes doen de bewegingen voor die ik dan nadoe. Aan het eind volgt er een score waarop ik kan zien hoe ik het gedaan heb.’

Naast het dansen is er een hersentraining en een Tai Chi-onderdeel. In de hersentraining worden vragen gesteld aan de hand van plaatjes. ‘Het begint allemaal heel makkelijk’, vertelt Marc. ‘Je ziet bijvoorbeeld een plaatje met pizzapunten met de vraag welke punt in omgekeerde richting ligt. Het programma wordt vervolgens iedere dag iets moeilijker.’ Vind je je score zelf te laag, dan kun je makkelijk een onderdeel herhalen. Marc heeft dat al gedaan voor de Bachata. ‘Je moet wel enig gevoel voor ritme hebben’, lacht hij. ‘De eerste keer scoorde ik een 4,5. Toen ik de oefening nogmaals deed, was het al een 6,5.’

Het programma duurt veertig minuten. Marc denkt dat hij het wel gaat volhouden. ‘Het is verrassend leuk om spelenderwijs te trainen en te bewegen. Vroeger ging ik altijd naar de sportschool. Maar daar vond ik niks aan. Nu is het nog niet zo noodzakelijk. Maar over een jaar of vijftien, als bewegen en naar buiten gaan misschien lastiger wordt, zie ik mezelf dit wel doen.’

Minder vallen

Aan de ontwikkeling van elke applicatie gaat grondig onderzoek vooraf. Zo ontdekte een onderzoeker van de universiteit van Zurich, die de programma’s voor active@home samenstelde, dat een combinatie van hersen- en bewegingsoefeningen de kans op valincidenten verkleint.

Als seniorenorganisatie heeft KBO-PCOB een belangrijke rol. Ramadani: ‘We bekijken onder andere of de applicatie gebruiksvriendelijk genoeg is. Zo laten we onze leden de applicaties enige tijd testen en meten we met vragenlijsten na afloop de effecten.

Op een leden-enquête over de behoefte aan een autorijhulpsysteem, als onderdeel van het project CuARdian Angel, reageerden maar liefst 1.300 leden. Daaruit concluderen we dat het een onderwerp is dat mensen interesseert.’

Keukenrobot

Kunnen senioren alle ontwikkelde apps aanschaffen? Dat is helaas niet altijd het geval. ‘Het is lastig om ze op de markt te brengen’, legt Ramadani uit. ‘Dat is de taak van bedrijven. Maar veel informatie is openbaar. Vaak worden delen ervan gebruikt voor de ontwikkeling van andere technologieën. Een keukenrobot die nu in Portugal verkocht wordt, is een voorbeeld van een app die ooit als AAL-project begonnen is.’

Bekijk een korte omschrijving van de Europese AAL-projecten waarbij KBO-PCOB betrokken is:

LiFANA - Lifelong Food and Nutritional Assistance

Het Europese project LiFANA, onderdeel van de AAL-projecten, zet zich in voor gezonde voeding onder ouderen. KBO-PCOB betrekt in het project de eindgebruikers door de wensen en ervaringen in kaart te brengen.

Veel senioren kampen met gezondheidsproblemen die veroorzaakt worden door slechte voeding. Andersom kunnen voedingsproblemen ook ontstaan door ziektes, zoals een verzwakt immuunsysteem of chronische ziektes als diabetes. Hierin kunnen de juiste aanpassingen in eetgewoontes, die op basis van gepersonaliseerde voedingsadviezen gegeven worden, verandering brengen. Het doel van Lifana is om een product te ontwikkelen waarbij maaltijdplanning en maaltijdaanbeveling centraal staan, zodat gezonde voeding onder ouderen gestimuleerd wordt.

Lifana biedt individuele voedingsadviezen en begeleiding in het boodschappen doen. Dit steunt het aanpassen van de eetgewoonte en is daarom bevorderlijk voor een gezondere leefstijl voor alle fasen van het ouder worden. Dit kan de actieve senior zijn, maar ook de senior of patiënt die dagelijkse zorg nodig heeft.

Het betrekken van de verschillende gebruikers is daarom ook belangrijk in de ontwikkeling van het project. Om inzicht te krijgen in de wensen en behoeften van senioren vertegenwoordigt KBO-PCOB de eindgebruikers gedurende het hele project.

In het project, dat in 2018 van start ging, werken verschillende Europese landen samen om een integrale oplossing te ontwikkelen die gezondheidsrisico’s vermindert en ouderen helpt zelfstandiger te blijven.

CARA II - CuARdian Angel II

De auto is voor de senioren een belangrijk vervoersmiddel. Het is voor hen een manier om zelfstandig te blijven en hun sociale leven te onderhouden. In het Europese project CuARdian Angel wordt onderzoek gedaan naar hoe senioren ondersteund kunnen worden om comfortabel te blijven autorijden.

Wat betekent autorijden voor u? Veel mensen geeft autorijden een gevoel van vrijheid, flexibiliteit en onafhankelijkheid. Het geeft de mogelijkheid om te gaan en te staan waar u wilt.

In het project CARA II worden 3 productideeën verder ontwikkeld:

CARA Zelftest
In de CARA Zelftest worden vragen gesteld die de senioren aan het denken zetten over hun rijgedrag en de toekomst. Bijna 50% van de respondenten geeft aan dat deze test hen aan het denken heeft gezet over hun rijgedrag.

CARA MyCoach
CARA MyCoach geeft inzicht en feedback op het rijgedrag. Het scoort het rijgedrag op verschillende aspecten zoals snelheid, anticiperen en baan houden. Daarnaast ontvangen bestuurders tips hoe zij hun rijgedrag kunnen verbeteren.

CARA MyRoad
CARA MyRoad creëert persoonlijke routes op basis van het rijgedrag van de seniore automobilist en houdt rekening met de verkeerssituaties waar hij/zij moeite mee heeft. Het systeem maakt het mogelijk voor de senior om overal naartoe te rijden zonder stress.

Voor meer informatie: https://www.cuardian-angel.eu/?lang=nl

Europese AAL-projecten waarbij KBO-PCOB eerder betrokken was: