AAL: Active and Assisted Living

Senioren testen nieuwe technologie

Een app die voedingsadviezen geeft of eentje die 50-plussers ondersteunt om beter hun werk te kunnen blijven doen. Technologie kan een handig hulpmiddel zijn om de gezondheid van senioren te bevorderen. Daarom neemt KBO-PCOB al meer dan tien jaar deel aan internationale projecten op dit gebied. ‘Wij hebben heel veel informatie over wat senioren willen en aankunnen’, zegt projectleider Nora Ramadani.

Dat ook senioren steeds meer digitaal moeten gaan doen, is onvermijdelijk. Sommige ouderen hebben daar moeite mee. Maar juist technologie kan een handig hulpmiddel zijn om hun leven te verbeteren en te vergemakkelijken. Dat blijkt ook uit de ervaringen met de applicaties van de AAL-projecten (Active and Assisted Living). ‘Deze internationale projecten worden onder meer gefinancierd vanuit de Europese Commissie’, licht Ramadani toe. ‘Hiermee worden technologieën, vaak apps voor op de telefoon, ontwikkeld om ervoor te zorgen dat senioren langer zelfstandig en gezond thuis kunnen blijven wonen. Onze rol als KBO-PCOB is om te kijken of senioren die ook daadwerkelijk willen en kunnen gebruiken.’

KBO-PCOB-leden testen

Een van deze apps is Lifana, die individuele voedingsadviezen geeft en begeleiding biedt bij het boodschappen doen. Momenteel testen KBO-PCOB-leden de applicatie active@home.  Die app moet ouderen meer laten bewegen en de kans op vallen verminderen (zie kader).

De Europese Commissie stelt dat aan elk project minstens drie verschillende Europese landen mee moeten doen. ‘Zo werken we samen met universiteiten, ziekenhuizen en softwarebedrijven’, vertelt Ramadani. ‘We hebben veel contact via Skype en de mail. En af en toe ontmoeten we elkaar. Dat is heel leuk, je komt op veel plekken en maakt kennis met verschillende mensen.’

Marc Pleijsier (66) danst de Bachata van het programma Active@home.

Marc danst de Bachata in zijn huiskamer

Marc Pleijsier (66) danst tegenwoordig drie keer per week de Bachata in zijn huiskamer. Hij test vier maanden het programma active@home op zijn tv voor de KBO-PCOB. Via sensoren om zijn pols en enkels kan hij vragen beantwoorden en wordt geregistreerd of hij de goede (dans)bewegingen maakt. Met een nulmeting en een test aan het einde van de periode wordt vastgesteld of zijn fysieke en mentale conditie is verbeterd. ‘De Bachata is een salsa-achtige dans’, vertelt Marc. ‘Poppetjes doen de bewegingen voor die ik dan nadoe. Aan het eind volgt er een score waarop ik kan zien hoe ik het gedaan heb.’

Naast het dansen is er een hersentraining en een Tai Chi-onderdeel. In de hersentraining worden vragen gesteld aan de hand van plaatjes. ‘Het begint allemaal heel makkelijk’, vertelt Marc. ‘Je ziet bijvoorbeeld een plaatje met pizzapunten met de vraag welke punt in omgekeerde richting ligt. Het programma wordt vervolgens iedere dag iets moeilijker.’ Vind je je score zelf te laag, dan kun je makkelijk een onderdeel herhalen. Marc heeft dat al gedaan voor de Bachata. ‘Je moet wel enig gevoel voor ritme hebben’, lacht hij. ‘De eerste keer scoorde ik een 4,5. Toen ik de oefening nogmaals deed, was het al een 6,5.’

Het programma duurt veertig minuten. Marc denkt dat hij het wel gaat volhouden. ‘Het is verrassend leuk om spelenderwijs te trainen en te bewegen. Vroeger ging ik altijd naar de sportschool. Maar daar vond ik niks aan. Nu is het nog niet zo noodzakelijk. Maar over een jaar of vijftien, als bewegen en naar buiten gaan misschien lastiger wordt, zie ik mezelf dit wel doen.’

Minder vallen

Aan de ontwikkeling van elke applicatie gaat grondig onderzoek vooraf. Zo ontdekte een onderzoeker van de universiteit van Zurich, die de programma’s voor active@home samenstelde, dat een combinatie van hersen- en bewegingsoefeningen de kans op valincidenten verkleint.

Als seniorenorganisatie heeft KBO-PCOB een belangrijke rol. Ramadani: ‘We bekijken onder andere of de applicatie gebruiksvriendelijk genoeg is. Zo laten we onze leden de applicaties enige tijd testen en meten we met vragenlijsten na afloop de effecten.

Op een leden-enquête over de behoefte aan een autorijhulpsysteem, als onderdeel van het project CuARdian Angel, reageerden maar liefst 1.300 leden. Daaruit concluderen we dat het een onderwerp is dat mensen interesseert.’

Keukenrobot

Kunnen senioren alle ontwikkelde apps aanschaffen? Dat is helaas niet altijd het geval. ‘Het is lastig om ze op de markt te brengen’, legt Ramadani uit. ‘Dat is de taak van bedrijven. Maar veel informatie is openbaar. Vaak worden delen ervan gebruikt voor de ontwikkeling van andere technologieën. Een keukenrobot die nu in Portugal verkocht wordt, is een voorbeeld van een app die ooit als AAL-project begonnen is.’

Bekijk een korte omschrijving van de Europese AAL-projecten waarbij KBO-PCOB betrokken is (en was).

LiFANA - Lifelong Food and Nutritional Assistance

Het Europese project LiFANA, onderdeel van de AAL-projecten, zet zich in voor gezonde voeding onder ouderen. KBO-PCOB betrekt in het project de eindgebruikers door de wensen en ervaringen in kaart te brengen.

Veel senioren kampen met gezondheidsproblemen die veroorzaakt worden door slechte voeding. Andersom kunnen voedingsproblemen ook ontstaan door ziektes, zoals een verzwakt immuunsysteem of chronische ziektes als diabetes. Hierin kunnen de juiste aanpassingen in eetgewoontes, die op basis van gepersonaliseerde voedingsadviezen gegeven worden, verandering brengen. Het doel van Lifana is om een product te ontwikkelen waarbij maaltijdplanning en maaltijdaanbeveling centraal staan, zodat gezonde voeding onder ouderen gestimuleerd wordt.

Lifana biedt individuele voedingsadviezen en begeleiding in het boodschappen doen. Dit steunt het aanpassen van de eetgewoonte en is daarom bevorderlijk voor een gezondere leefstijl voor alle fasen van het ouder worden. Dit kan de actieve senior zijn, maar ook de senior of patiënt die dagelijkse zorg nodig heeft.

Het betrekken van de verschillende gebruikers is daarom ook belangrijk in de ontwikkeling van het project. Om inzicht te krijgen in de wensen en behoeften van senioren vertegenwoordigt KBO-PCOB de eindgebruikers gedurende het hele project.

In het project, dat in 2018 van start ging, werken verschillende Europese landen samen om een integrale oplossing te ontwikkelen die gezondheidsrisico’s vermindert en ouderen helpt zelfstandiger te blijven.

Cordon Gris - voor een gezond voedingspatroon

Een gezond voedingspatroon is voor iedereen van belang. In het project Cordon Gris willen we het bewustzijn van ouderen rond een gezond voedingspatroon vergroten, en ondervoeding en overgewicht onder senioren voorkomen. In het project wordt een app ontwikkeld die een gezond voedingspatroon makkelijker maakt. Deze app geeft voedingsadviezen, houdt de gezondheid bij en ondersteunt bij het boodschappen doen. Ook houdt de app bij het plannen van maaltijden rekening met iemands eigen persoonlijke kenmerken, zoals lichaamsactiviteit en budget.

De app geeft naast voedingsadviezen ook adviezen voor een gezonde levensstijl, zoals meer bewegen, waardoor het makkelijker wordt om een gezond levensstijl ook makkelijker vol te houden is. Naast adviezen en  aanbevelingen kunnen gebruikers  van de app ook met elkaar in contact komen om bijvoorbeeld ervaringen uit te wisselen of samen te eten.

Voor meer informatie: https://cordongris.eu/nl/

Tot mei 2018 is KBO-PCOB betrokken bij het project Cordon Gris

Active@home

Bewegen en plezier dragen bij aan een gezonde levensstijl. In het project active@home wordt een uitdagende game (spel) ontwikkeld die elementen van Tai Chi en dans bevat, met als inzet meer bewegen en actief blijven én het verminderen van de kans op vallen. Door de toename van het aantal ouderen, neemt ook het aantal valincidenten toe.

Door het spelen van de game worden bepaalde spieren en de balans versterkt, in samenhang met mentale oefeningen. Het blijkt dat een combinatie van deze factoren bijdraagt aan het verminderen van de kans op vallen. De game kan eenvoudig thuis op de tv gespeeld worden met twee armbandjes. Deze registeren de manier van bewegen. De gebruiker krijgt feedback door een virtuele coach in de game.

Naast een gezonde manier van leven en minder kans op vallen, is het doel van de game ook het bevorderen van sociaal contact.

Bekijk de korte video van Active@home

Voor meer informatie: http://www.active-at-home.com/nl

Tot mei 2019 is KBO-PCOB betrokken bij project Active@home.

Fit4Work - om langer gezond en actief te werken

Mensen blijven langer werken, betaald of onbetaald. Belangrijk is dat dat op een gezonde manier gebeurt. Het Fit4Work programma biedt hierin digitale ondersteuning zodat 50-plussers zich beter voelen, actiever hun werk kunnen blijven doen en gezondheidsrisico’s verminderd worden.

Via een smartphone-applicatie biedt Fit4Work ondersteuning die, samen met andere (draagbare) apparatuur, informatie verzamelt over onder andere iemands lichaamsbeweging, ervaren stress en de omgevingstemperatuur op de werkplek. Op basis van deze gegevens worden via de app persoonlijke adviezen gegeven om bijvoorbeeld het stressniveau te verminderen. U kunt dan denken aan instructies voor ademhalingsoefeningen of een simpel bericht dat aangeeft dat het tijd is voor een korte pauze. Het doel van het programma is om aan de hand van de app de drie factoren, stress, de fysieke activiteit en de omgevingsomstandigheden, te monitoren waardoor eventuele gezondheidsklachten verminderd of voorkomen kunnen worden.

Het systeem van Fit4Work draagt zo bij aan hoe iemand zich voelt, is makkelijk in gebruik is en is eenvoudig toe te passen binnen de dagelijkse routine.

Voor meer informatie: http://www.fit4work-aal.eu/

Eind 2017 is het project Fit4Work afgerond.