Herinneringen aan de bevrijding: de wederopbouwgeneratie

Op iedere maandag van een nieuwe maand hoor ik in onze gemeente om 12 uur het luchtalarm. Altijd denk ik aan de oorlog. Dat onveilige gevoel. Op een mooie morgen in mei begon het. Ik was 8 jaar.

We woonden in Soest. Duitse vliegtuigen bombardeerden Soesterberg. Mijn vader klom op ons dak. We hadden geen radio. Er reed een geluidswagen door de straten die rond toeterde dat we allemaal in een kussensloop dingen moesten doen die we nodig hadden. Een paar weken later kwam onze overbuurman lopend thuis. Hij had op de Grebbeberg gevochten. Op een gegeven moment had hun commandant gezegd dat ze moesten vluchten, omdat ze anders in de pan gehakt werden. Na de oorlog kreeg deze commandant de kogel.

We gingen naar school. De kinderen van NSB’ers werden gepest. Later vonden we dat zij er niets aan konden doen dat hun ouders verraders waren. Vaak had ik een vriendinnetje dat na een paar weken verdween. Ze leken op elkaar. Allemaal heetten ze Annie. Ze leken op Anne Frank, zag ik, toen ik haar dagboek las. De avondklok werd ingesteld. Er was geen elektriciteit meer. We zaten rondom de eettafel met een olielampje en een knijpkat.

Er kwamen razzia’s, waarna we altijd bang waren dat onze vader meegenomen zou worden. De mijne had een doktersverklaring. Eens kwamen twee Duitsers bij ons binnen. Eén stoof naar boven. De andere praatte met mijn moeder in de gang en aaide mijn jongste broertje over zijn blonde krullen. Hij zei dat hij ook zo’n zoontje in de Heimat had. De beide mannen overlegden met elkaar. Toen zei de een tegen de ander: “Lass ihm liegen!” Dat klonk ons als muziek in de oren. Veel buren zijn toen opgepakt. Van een man wist ik niet dat hij zo kreupel kon lopen.

Onze naaste buurman vluchtte altijd in zijn boerenkooltrui de weilanden in. Hij is nooit opgepakt. Van hem hadden we de radio op zolder. Samen luisterden we naar radio Oranje. In de lange winter werd honger onze gastheer. Een soeplepel eten per persoon vulde niet meer.

Begin november vluchtten wij in een Duitse legertruck de IJssel over naar onze boerenfamilie in het Noorden. Daar hunkerden wij naar de bevrijding. Niemand had idealen, alleen maar hoop. Nederland zal herrijzen! De wederopbouw. Van die generatie ben ik een nog levend lidmaat.

Tjitske van Winzum-Smid

Meer verhalen lezen? Kijk op www.kbo-pcob.nl/bevrijding