Fijn en vertrouwd met elkaar praten over het levenseinde

‘Het zijn op zich niet zulke moeilijke gesprekken hoor’, zegt Marijke Wasser. ‘Als mensen zich maar veilig en vertrouwd voelen.’ Marijke weet waar ze over praat. Vanuit haar achtergrond in het ouderenpastoraat voerde ze al vele gesprekken over zingeving en het levenseinde. Een-op-een en in groepen. Zo begeleidt ze ook de dialooggesprekken over het levenseinde.

Vaak prachtige gesprekken, zegt ze. ‘Dan hoor ik na afloop van de mensen dat ze het zo fijn vonden om er zo over te praten. Of ze zijn verbaasd over zichzelf, dat ze zo open hun verhaal hebben durven vertellen.’ Wel merkt Marijke geregeld dat mensen eerst een drempel over moeten. ‘Ze melden zich persoonlijk bij hun afdeling en ik krijg ze als groep. Vaak kennen ze elkaar en soms kan dat bedreigend voor ze zijn. Maar ik zie in de gesprekken dat het ook juist kan helpen.’ Het is in ieder geval precies waarom Marijke zo’n nadruk legt op dat gevoel van veiligheid en vertrouwen. ‘We spreken ook van tevoren af dat alles wat gezegd wordt binnen de groep blijft.’

Om het ijs te breken, begint Marijke een dialooggesprek vaak met de vraag waar men aan denkt bij het woordje einde. ‘De een noemt meteen het mooie afscheid van zijn moeder, terwijl de ander dat misschien juist als vervelend heeft ervaren.’ Iedereen krijgt de ruimte om te vertellen. ‘We delen onze gedachten en ideeën, zodat de een zijn voordeel kan doen met wat de ander zegt. Het gaat erom wat jij vindt en denkt, zonder dat we daarover in discussie gaan.’

‘We hebben hier zoveel met de dood te maken, maar niemand praat erover’, verzuchtte een mevrouw in een verzorgingshuis eens tegen Marijke. ‘Weer die drempel’, zegt ze. ‘Het is goed om te erkennen dat die er is en ‘m dan weg te nemen, want er is wél heel veel behoefte aan het gesprek. Praten lucht op.’