Inkomensondersteuning door gemeenten: nog steeds grote verschillen voor ouderen

Gemeenten verschillen sterk in hun voorzieningen voor en informatie aan hulpbehoevende inwoners. KBO-PCOB bekeek voor de tweede keer gemeentelijke vergoedingen voor mensen met hoge zorgkosten. De uitkomsten zijn verontrustend. Directeur Manon Vanderkaa: “De informatie is vaak moeilijk toegankelijk en slecht te begrijpen. We zien daarnaast grote verschillen in vergoedingen, die voor zorgbehoevende ouderen wel kunnen oplopen tot €900 per jaar! KBO-PCOB wil dat gemeenten verplicht worden in ieder geval hun inwoners met een chronische ziekte of handicap én een inkomen tot 130% van het sociaal minimum, te compenseren. De nieuwe regering in Den Haag moet hiervoor budget vrijmaken, zodat de gemeenten voldoende geld hebben om deze maatregel uit te voeren.”

Vanaf januari 2015 voeren gemeenten de Wmo 2015 uit. In de gemeentelijke Wmo-verordening is onder meer opgenomen hoe de inkomensondersteuning voor zorgbehoevenden er uit ziet. Hoe hebben de verschillende gemeenten het geregeld? KBO-PCOB nam voor de tweede keer een steekproef onder 40 Nederlandse gemeenten naar Wmo-voorzieningen en inkomensondersteuning voor zorgbehoevenden via onder meer de individuele bijzondere bijstand. We baseerden ons daarbij op de websites van de gemeenten. Wat bleek? Informatie is vaak lastig te vinden en lastig te doorgronden. Gemeenten geven allemaal hun eigen invulling aan de inkomensondersteuning van zorgbehoevenden. We vonden grote verschillen in de financiële tegemoetkomingen en compensaties, en in de vindbaarheid en leesbaarheid van de regelingen.

Ten opzichte van 2015 (eerste steekproef) is er wel wat veranderd. Vanderkaa: “Gemeenten die hun beleid hebben uitgebreid – wij vonden er 13 – verdienen een pluim! Maar nog steeds komen heel wat gemeenten hun inwoners nog altijd niet of nauwelijks tegemoet.” 16 van de 40 gemeenten bieden alleen een zorgverzekering, die vaak ook al bestond toen mensen nog een landelijke tegemoetkoming ontvingen. Die zorgverzekering is dus niet vervangend te noemen.
KBO-PCOB roept het Rijk op om in de wet vast te leggen dat alle chronisch zieken en gehandicapten met hoge zorgkosten en een inkomen tot 130% van het sociaal minimum, een compensatie dienen te ontvangen die niet onderdoet voor de compensatie die zij vanuit het Rijk ontvingen. Als de gemeenten daar onvoldoende budget voor hebben, moet het Rijk te hulp schieten.

Koopkrachtdaling
Gemeenten zijn niet verplicht om een maatwerkvoorziening voor individuele inkomensondersteuning in te voeren. Een aantal gemeenten compenseert de kosten van zorg via de individuele bijzondere bijstand. Veel ouderen die in 2014 nog in aanmerking kwamen voor de regelingen, worden nu niet meer gecompenseerd omdat hun inkomen of spaargeld net boven de door de gemeente gestelde inkomensgrenzen ligt. Een oudere met AOW en een klein aanvullend pensioen of een oudere met wat spaargeld zal dan geen compensatie meer krijgen voor zorgkosten. Dit leidt tot een forse koopkrachtdaling voor deze groep ouderen. Ander knelpunt is het aanvragen van bijzondere bijstand. Maar weinigen komen hiervoor in aanmerken en veel ouderen schamen zich er bovendien voor. “Zij moeten hun hele privé-situatie aan een ambtenaar toelichten. Dat doe je niet snel, zeker niet in een gemeente waar iedereen elkaar kent. De kans is groot dat veel ouderen deze bijstand niet gaan aanvragen, ook al hebben zij recht op geld”, aldus Manon Vanderkaa.

> Klik hier voor de steekproef

> Lees ook het artikel in de Telegraaf hierover