Het is tijd voor een Nationaal Hitteplan 2.0

OPINIE – Nederland baadde twee dagen in zeer hoge temperaturen. De stranden lagen vol, de ijssalons kenden lange rijen en de barbecues werden opgestart. Maar de hitte had ook een andere kant: een kwetsbare groep mensen die gebukt ging onder de meer dan dertig graden Celsius. Juist voor deze groep moet er een plan van aanpak komen, want de extreme hoge temperaturen gaan volgens deskundigen bij de Nederlandse zomers horen. Het wordt tijd voor een “Nationaal Hitteplan 2.0:”, aldus Ingrid Rep, directeur van seniorenorganisatie KBO-PCOB.

Wat was het warm, he? Bij de koffieautomaat of in je Zoomoverleg was de hittegolf het gesprek van de dag. Maar wen er maar aan, volgens verschillende klimaatdeskundigen en meteorologen gaan extreme temperaturen bij onze Hollandse zomers horen en niet alleen voor twee dagen. Voor wie van zon en warmte houdt, goed nieuws. Maar niet voor iedereen. Er zijn kwetsbare groepen die juist gebukt gaan onder hoge temperaturen. Vooral 65-plussers en mensen die ziek zijn hebben veel last van deze hitte. Zij moeten extra alert zijn op uitdroging en oververhitting. Meer water drinken is een simpele oplossing. Maar als de dagen langer achter elkaar extreem warm zijn, is dat niet genoeg, dan moeten we uiteindelijk naar radicalere oplossingen kijken.

Hitteplan
Tijdens de afgelopen twee dagen van extreme warmte is het Nationale Hitteplan in werking getreden. Dit plan is, met medewerking van KBO-PCOB, in 2007 ontstaan en in 2015 geactualiseerd. Dat het plan er kwam, lag aan de hittegolven van 2003 en 2006. Er werd toen een link gelegd tussen warmte en het overlijden van enkele honderden mensen, met name uit de kwetsbare groepen. Wanneer het Hitteplan in werking treedt, dient het als een waarschuwing voor organisaties, professionals en vrijwilligers die betrokken zijn bij de zorgverlening aan ouderen en chronisch zieken om extra alert te zijn. Maar is dit, met het oog op Spanje, waar honderden senioren als gevolg van de extreme hitte zijn overleden en ons voorland is qua hoge temperaturen, wel genoeg?

Oase
Nee, het is niet genoeg. Zo moet het Hitteplan niet alleen als een waarschuwing voor zorgprofessionals zijn, maar ook voor gemeenten. Volgens Madeleen Helmer van het Klimaatverbond hebben op dit moment slechts 20 gemeenten een hitteplan, zo vertelde zij aan de NOS. Dat kan en moet beter, álle gemeenten hebben een zorgtaak richting hun inwoners. Het wordt noodzaak voor een verplichte Gemeentelijk Hitteplan, waarin geregeld is dat er meer waterpunten komen en dat je gratis water in de horeca kan krijgen. Tegelijkertijd moet het Nationale Hitteplan een jaarbreed karakter krijgen. Bijvoorbeeld door het te verwerken in omgevingsplannen en het in het Bouwbesluit een plek te geven. Want als we toch meer (senioren)woningen gaan bouwen, dan meteen hitteproof  en maak de buurten groener. Meer bomen betekent een koelere omgeving. Het houdt letterlijk de warmte uit de buurt. Ook pleit KBO-PCOB voor “oases” in de wijk: een koele plek waar mensen, jong en oud, verkoeling kunnen vinden als dit in je eigen woning niet meer kan. Denk aan speciaal ingerichte buurt- en ontmoetingshuizen.

Willen we, net als in de zomers van 2003 en 2006, niet op honderden hittedoden uitkomen, dan is het nu aan overheden, woningbouwers én het RIVM om tot actie over te gaan. KBO-PCOB schuift ook bij deze actualisering van het Nationale Hitteplan weer graag aan. En laten we dat snel doen, want hittestress is het laatste wat we bij 35 graden of meer kunnen gebruiken.

–> Een bewerkte versie heeft als “Brief van de Dag” op 22 juli 2022 in De Volkskrant gestaan