Eerste Kamer over regeerakkoord: aandacht voor senioren

De Eerste Kamer debatteerde op 4 en 5 december met premier Rutte over het regeerakkoord. Het ging onder meer over koopkracht, zorg en waardig ouder worden. De koopkracht van senioren baart de Senaat zorgen. Terecht, vindt KBO-PCOB. Senator Brinkman (CDA) wees op de stijging van de inflatie. Als gevolg hiervan jaar in jaar uit niet indexeren van pensioenen ondermijnt het vertrouwen. Brinkman vroeg de minister-president hoe het kabinet denkt dit tij te kunnen keren.

Senator Barth (PvdA) vroeg de premier of hij de gevolgen van de btw-verhoging in kaart kan brengen. Ook senator Strik (GroenLinks) ging in op de effecten van de hogere btw op de Nederlanders met de laagste inkomens. Ze is daarnaast van mening dat de toegankelijkheid van de zorg in het geding is. Strik wil weten hoe dit kabinet de zorg gaat koesteren en bewaken als een publieke kernwaarde.

Senator Kuiper (ChristenUnie) vroeg aandacht voor de bereikbaarheid van de overheid, ook fysiek. Naar zijn mening is de overheid op afstand komen te staan, met onbereikbare loketten. Senator Schalk (SGP) wil een reactie van het kabinet op wat hij noemde “een wedstrijd om te komen tot de beste levensbeëindigende machines”, naar aanleiding van de discussie over het verstrekken van een poeder dat tot een snelle dood leidt voor mensen die levensmoe zijn. “Hoe voorkomen we het honoreren van een doodswens en hoe bevorderen we dat er wordt geïnvesteerd in een levenswens?”. Een vraag die raakt aan ons manifest Waardig Ouder worden.

Senator Nagel (50PLUS), tenslotte, vroeg zich af wat het kabinet Rutte de ouderen te bieden heeft. Hij vroeg aandacht voor de koopkracht van ouderen en voor de gevolgen van de verhoging van de AOW-leeftijd. Volgens Nagel worden ouderen keer op keer getroffen in hun koopkracht. “Kan er gesproken worden over maatregelen die het mogelijk maken om de pensioenen eindelijk weer eens te indexeren?” Nagel wees op de maatschappelijke weerstand tegen verhoging van de AOW-leeftijd en gaf aan dat het Pensioenfonds voor de Metaal sindsdien een verdubbeling van het aantal nieuwe arbeidsongeschikten constateert. “Waarom hoort het kabinet deze maatschappelijke geluiden niet, waarom is het kabinet hier doof voor”, aldus Nagel.

Dag 2: reactie kabinet, debat en moties

Op de tweede dag van de politieke beschouwingen, 5 december, ging premier Rutte in op de vragen. De fractievoorzitters benutten hun tweede termijn vooral voor het indienen van moties. Drie ervan werden aangenomen; twee van senator Strik (GroenLinks), over het verlagen van de CO2-uitstoot en over evaluatie naar effecten van de maatregelen om de arbeidsparticipatie te verbeteren van mensen met een beperking en één van senator Kox (SP) om te komen tot een reductiedoelstelling voor structureel minder armoede onder kinderen.

Meerdere fracties hadden, net als KBO-PCOB, zorgen over de verhoging van het lage btw-tarief en andere belastingmaatregelen. Dit zal leiden tot vermindering van koopkracht bij de lage inkomensgroepen. Rutte zei dat hij dit een eenzijdig beeld vindt. “Uiteraard zijn de lagere belastingtarieven ook voor deze inkomensgroep belangrijk. Zij krijgen ook recht op de hogere algemene heffingskorting.” Daarnaast verhoogt het kabinet de ouderenkorting, en komt de harde inkomensgrens te vervallen. Die wordt vervangen door een afbouwtraject: 15% vanaf de inkomensgrens van €37.000. Andere maatregelen, zoals het verhogen van de zorgtoeslag voor paren en het afschaffen van de harde inkomensgrens in de huurtoeslag, zijn ook gunstig voor AOW’ers zonder of met een klein aanvullend pensioen. “Dat neemt niet weg dat gepensioneerden met een wat hoger aanvullend pensioen inderdaad last hebben van de onvolledige pensioenindexatie”, zo erkende de premier wel.

Over de zorg ontspon zich een debat tussen Rutte en het CDA en de PvdA. Hoe pakt het hoofdlijnenakkoord straks uit in de medisch-specialistische zorg, de geestelijke gezondheidszorg, de huisartsenzorg, de multidisciplinaire zorg en de wijkverpleging? De premier gaf aan dat er een uitdaging ligt om enerzijds zorg betaalbaar te houden (groei beheersen) en de kwaliteit en de toegankelijkheid op peil te houden. Rutte: “Dat heeft ook weer effecten op de premie en het eigen risico.” Het versterken van de eerste lijn is ook een belangrijk thema in het regeerakkoord. In het bestuurlijk akkoord 2018 dat met de huisartsen is gesloten, wordt ook ingezet op meer samenwerking tussen huisartsen en verpleegkundigen en meer samenwerking met ziekenhuizen en de gemeenten. Het uitgangspunt is dat goede zorg voor iedereen op de juiste plek en op het juiste moment wordt geleverd. De Eerste Kamer is daarbij wel kritisch op de coördinerende rol hierin van de landelijke overheid.

In het debat ging het ook over waardig ouder worden. Het kabinet heeft het manifest Waardig ouder worden, een initiatief mede van KBO-PCOB, omarmd en wil bijdragen aan het realiseren van de plannen uit het manifest, zoals een landelijk programma eenzaamheid en de verbetering van de palliatieve zorg. Daar wordt ook veel geld voor beschikbaar gesteld, oplopend tot 180 miljoen voor deze periode. In de jaren daarna volgt nog eens 30 miljoen per jaar. Er komt nog een aparte brief naar de Kamer over de nadere uitwerking van het programma. KBO-PCOB houdt dit uiteraard mee in de gaten.