Arbeidsmarkt 55+ nog niet op orde

“De economie bloeit, maar nog te veel 55-plussers staan aan de kant. Een verloren generatie dreigt. We willen een debat over eerlijke cijfers, meer opleidingen voor senioren en een vangnet voor wie niet aan het werk komt”, aldus Manon Vanderkaa, directeur KBO-PCOB. De Tweede Kamer debatteerde op 27 juni over het arbeidsmarktbeleid.

Op de agenda van het Kameroverleg stonden meerdere onderwerpen.
Vanuit het perspectief van 55-plussers wil KBO-PCOB:

(1) Meer toegang tot scholing voor werkenden, flexwerkers en werkzoekenden 55+

(2) Eerlijke cijfers over werkloosheid en armoede bij 55-plussers

(3) Behoud van een stevig vangnet voor oudere werklozen en arbeidsongeschikten

KBO-PCOB hoopt dat meerdere partijen aan de slag gaan met onze inbreng. Manon Vanderkaa: “Nu de arbeidsmarktsituatie van senioren niet ‘vanzelf’ lijkt te verbeteren, is er een grotere inzet nodig.”


Meer toegang tot scholing

Voor mensen met een WW-uitkering is nu geen budget voor scholing. De Tweede Kamer stelde eenmalig €30 miljoen beschikbaar voor scholing aan werklozen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie. De uitwerking hiervan is nog onduidelijk. Wij vragen de Kamer om het specificeren van deze regeling voor scholing van werkzoekende 55-plussers.

Met het oog op hun duurzame inzetbaarheid vinden wij dat ouder wordende werknemers ook ruimhartig toegang moeten krijgen tot opleidingsfaciliteiten. Dit gebeurt nog te weinig. Werkgevers mogen hier door de overheid nog scherper op aangesproken worden.

Ook zelfstandigen en flexwerkers mogen we niet vergeten. De brief van de minister meldt terecht dat de scholing in deze groepen achterblijft. De groei van zzp’ers tussen de 55 en 65 jaar, van 2008 tot 2017, is 36,5%; het aantal zzp’ers boven de 65 jaar is sinds 2008 toegenomen met 87,2% (bron: CBS). Het aandeel uitzendkrachten tussen de 55 en 60 jaar steeg met ruim 30% in vijf jaar tijd (bron: CBS-berekeningen, 2010-2015).

Eerlijke cijfers

De Monitor Arbeidsmarkt April 2018 is onderdeel van de vergaderstukken. Deze stelt dat de werkloosheid van ouderen boven de 55 jaar weinig meer verschilt van het gemiddelde van 4,9%. KBO-PCOB vraagt kabinet en Kamer om een gesprek over de eerlijke cijfers. Zo laat de meest recente Nieuwsflits Arbeidsmarkt van het UWV een ander beeld zien. Van de lopende werkloosheidsuitkeringen landt ruim een derde bij de groep boven de 55 jaar. Het WW-percentage 55+ is in mei 2018 maar liefst 6,2%. De daling van uitkeringen in deze groep ligt stukken lager dan in de andere groepen.

Oudere zzp’ers en flexwerkers zonder werk/opdrachten zijn niet in beeld bij CBS- en UWV-cijfers over werkloosheid. Dit geldt ook voor mensen met een kleine, vaak tijdelijke, aanstelling die graag meer uren willen werken voor een hoger inkomen en het opbouwen van spaargeld of pensioen. De groep die op oudere leeftijd werkloos raakt of als zelfstandige of flexwerker aan de slag gaat, loopt kans op armoede. Het aantal huishoudens dat langdurig moet rondkomen van een laag inkomen, is het hoogst tussen de 55-65 jaar (CBS, Armoede en sociale uitsluiting 2018). KBO-PCOB krijgt signalen van se­nioren die het zoeken naar werk opgeven en eigen manieren vinden om de periode te overbruggen van werk­loosheid naar AOW-gerechtigde leeftijd. Denk aan het interen op spaargeld of opgebouwd vermogen. Een riskante strategie, gezien het feit dat een financiële buffer juist verstandig is voor het opvangen van stijgende zorgkosten die vaak samenhangen met een hoge leeftijd (75 jaar en ouder).

Behoud stevig vangnet

De recente bijstandscijfers van het CBS laten een tweedeling zien. Een daling bij de groep 27-45 jarigen (-11,8%.), tegenover een blijvende stijging in de groep boven de 45 jaar (+2,3%). De 45-plussers vormen ruim de helft van het aantal bijstandsgerechtigden nu.

Het kabinet heeft ingestemd met een tijdelijke verlenging van de IOW-regeling (Inkomensvoorziening Oudere Werklozen). Uit antwoorden op Kamervragen blijkt dat dit geen overbodige maatregel is. De aan­spraak op de IOW stijgt met 729% sinds 2012, gebaseerd op de cijfers uit 2012-2016 en de ramingen uit 2017 en 2018. Ook de aanspraak op de IOAW voor gedeeltelijk arbeidsongeschikte werklozen stijgt zeer fors, met 151% sinds 2012. Duurzame instandhouding van deze sociale voorzieningen is dus zeer belangrijk, om afglij­den naar armoede te voorkomen.