Even bijtanken Respijtzorg mantelzorgers

Omzien naar elkaar. We doen het uit liefde voor de ander. Ook als die ander ziek wordt en je ineens mantelzorger bent. Best pittig. De kunst is om ook goed voor jezelf te blijven zorgen. Regelen dat iemand anders af en toe een deel van de zorg overneemt, kan lucht geven. Even bijtanken.

Mantelzorg. Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken. Al noemen we het zelf vaak geen mantelzorg als we intensief zorgen voor iemand die ons dierbaar is: partner, vader of moeder. Een vriend of vriendin. Of een goede buur. We vinden het vanzelfsprekend om bijvoorbeeld te helpen met boodschappen of het huishouden, met wassen en aankleden, heen en weer te rijden, administratieve zaken te doen of er gewoon te zijn en te luisteren naar de ander. Sommige mensen zorgen intensief, tot wel 24 uur per dag. Dan ligt overbelasting op de loer. Dat blijkt ook uit onderzoek van MantelzorgNL, het voormalige Mezzo. Wie hebben de meeste kans om overbelast te raken? Dat zijn mensen die alle zorg alleen dragen, zonder andere helpers, 75-plussers die voor een partner zorgen, werkende mantelzorgers en mantelzorgers van mensen met dementie.

Emotioneel zwaar

Zorgen voor een ander kost veel tijd en energie. Combineer dat maar eens met het huishouden, werk en regelwerk. Ook emotioneel is het zwaar, vooral als het de partner is die achteruitgaat. Veel mantelzorgers komen nauwelijks toe aan zichzelf. Aan sporten, winkelen of iets drinken met een vriend of vriendin. Een korte wandeling kan al lastig zijn. Wie niet oppast, raakt uit balans. Mensen krijgen lichamelijke of psychische klachten. Gaan meer roken of drinken. Of verwaarlozen zichzelf.

Even weg

Als mantelzorger doet u er daarom goed aan om hulp te vragen. Uw gevoelens te delen. En: de zorg af en toe over te laten aan een ander. Dat laatste heet respijtzorg. De zorg wordt dan tijdelijk overgenomen door iemand uit uw omgeving, een vrijwilliger of een professionele zorgverlener. Thuis, op een dagbestedingslocatie, in een logeeropvang of in een zorginstelling. Zodat u zelf even kunt bijtanken. Overdag of ’s nachts. Ook een weekend weg of zelfs een vakantie is dan mogelijk.

Wil wel, maar hoe?

Veel mantelzorgers vinden het moeilijk de zorg uit handen te geven. Toch wil een op de tien vaker gebruikmaken van respijtzorg. Onder intensieve mantelzorgers is dat zelfs een op zes. Maar mantelzorgers weten vaak niet wat mogelijk is om de zorg (deels) uit handen te geven en waar ze naartoe moeten. Ook wachtlijsten en de eigen bijdrage voor de Wmo zijn drempels. Dit sluit aan bij de constatering van de Nationale ombudsman, eind 2018, dat mantelzorgers van mensen met dementie behoefte hebben aan betere informatie over respijtzorg.

"De respijtzorg sluit niet goed aan bij de wensen van de mantelzorger of de oudere"

- Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid

Het programma Langer Thuis wil ervoor zorgen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, met de juiste ondersteuning en zorg en in een passende woning. Langer Thuis is onderdeel van het Pact voor de Ouderenzorg, waarvan KBO-PCOB medeondertekenaar is. Begin 2019 is mevrouw Clémence Ross-van Dorp aangesteld als landelijk aanjager respijtzorg. Ze gaat aan de slag om de respijtzorg te verbeteren en breder beschikbaar te stellen en bekend te maken.

KBO-PCOB: actie is nodig

‘Het is goed dat dat er een aanjager is aangesteld’, aldus KBO-PCOB-directeur Manon Vanderkaa. ‘KBO-PCOB vindt alleen dat het niet moet blijven bij onderzoeken en adviezen. Er is concrete actie nodig om respijtzorg bekender te maken en makkelijker te krijgen. Natuurlijk moet de vervangende zorg passen bij wat de mantelzorgers en degene voor wie ze zorgen willen, tegen behapbare kosten. Daarom moet Wmo-respijtzorg altijd en volledig vallen onder het vaste abonnementstarief, zodat gemeenten geen afzonderlijke eigen bijdrage vragen.’

‘We willen dat mantelzorgers met één telefoontje een paar vrije dagen kunnen regelen’

Begin mei boden MantelzorgNL en magazine Margriet de petitie ‘mantelzorgvrije week zonder gedoe’ aan mevrouw Ross-van Dorp aan, de landelijke aanjager respijtzorg. Liesbeth Hoogendijk, directeur van MantelzorgNL: ‘Niet alle mantelzorgers kunnen zomaar een paar dagen weg. Om op adem te komen en de zorg vol te houden, is het belangrijk zo nu en dan vrij te nemen.’

KBO-PCOB ondersteunt de petitie. Wel vinden we dat een mantelzorgvrije week niet genoeg is als er niets gebeurt om de mantelzorgbelasting in de overige 51 weken behapbaar te maken.

Meer lezen? Neem een abonnement op ons Magazine!