Mooie herinneringen van senioren Echte kaarsjes in de boom

Had u vroeger echte kaarsjes in de kerstboom? Op die vraag voor de rubriek Ik mis je in ons ledenmagazine reageerde u massaal! We ontvingen veel mooie verhalen en prachtige herinneringen. Te veel om af te drukken in het blad. Daarom delen we er op deze plek nog meer.

Kaarsenlicht, een prachtig gezicht
De kleuren meestal rood,
klein en niet zo groot
In de knijpers stevig vast.
Wat mij altijd heeft verrast:
dat het altijd goed is gegaan.
De dennenboom bleef ongeschonden staan.
Moeder hield het goed in de gaten.
Bidden, zingen bij de kribbe en niet te veel praten.
Prachtig, een gezellige tijd, lang geleden, vele jaren.
De knijpers hebben wij mogen bewaren.
Het gevaar bleef nog bij een verbrande vinger of hand.
Verder geen trammelant.
Dit alles in en na de oorlog rond de kerstboom, vrede bij de stal.
Dat wensen wij allen bovenal
Over heel de aard.
Dat is toch heel veel waard.

Familie Alberink, Vasse

Als lid van de PCOB in Elburg las ik de oproep over echte kaarsjes in de kerstboom. Als 81-jarige heb ik dat inderdaad meegemaakt. Ieder jaar was het een hele gebeurtenis als de kerstboom werd geplaatst, versierd en op kerstavond werd aangestoken.
Wij hadden thuis een hoekkast die uit twee delen bestond. Het bovenste deel werd eraf gehaald en bovenop het onderste deel werd de kerstboom geplaatst. De boom werd met een touwtje aan de achterwand vastgemaakt, zodat hij niet naar voren kon vallen. De kaarsjes werden met een houdertje op de takken bevestigd en de versiering werd aangebracht. Met een lucifer werden de kaarsjes aangestoken en het was iedere avond een feest om naar de kerstboom te kijken. Naast de kerstboom stond een grote emmer water met een spons erin voor het geval er brand zou komen. Gelukkig is dat nooit gebeurd.
Aan die gezellige kerstsfeer heb ik nog steeds goede herinneringen. Er werden kerstliederen op het huisorgel gespeeld en het hele gezin stond er zingend omheen.

Mevrouw E. Jansen-Lipke, Elburg

Ook ik heb als kind nog meegemaakt dat de boom werd opgetuigd met de knijphoudertjes met daarin de kleine witte kaarsjes. Ik was het oudste kind van vijf en er moest wel altijd goed opgelet worden dat er geen brand ontstond. Daarom stond er standaard als de kaarsjes aangingen op kerstavond voor de veiligheid een emmer met water of zand klaar. Ik denk nog vaak aan deze gezelligheid terug.

Marja de Heer-van Lenten (64), Heinkenszand

"Elk jaar hangen bij mij in de kerstboom nog de vogeltjes en het trompetje uit mijn ouderlijk huis en ga ik in gedachten weer terug naar die mooie tijd."

- E. van Kekeren-Brouwer

Jazeker, ik (geboren in 1955) ben opgegroeid met echte kaarsjes in de echte kerstboom. Als de boom aangestoken werd, moest iedereen op zijn stoel blijven zitten. Onze hond werd vastgehouden of moest op de gang. Het hele gezin ging samen zitten kijken naar die prachtig versierde boom met flonkerende lichtjes. Altijd stond er een emmer water met een spons in de buurt klaar, om iets snel te kunnen doven. En de boom stond niet al te ver van een raam, zodat hij als hij in de fik vloog zo naar buiten kon. Gelukkig is er nooit iets gebeurd. Ik heb er alleen maar fijne herinneringen aan. Nog altijd heb ik met kerst een boom met echte én elektrische kaarsjes. Als de echte kaarsjes aangestoken worden, gaan de elektrische uit. En er staat een emmer water met spons in de buurt klaar voor het geval dat. Eén van mijn zussen woont in Canada, ook zij brandt nog altijd echte kaarsjes in haar kerstboom, en haar vriendinnen komen speciaal langs om dat te zien.

Ireen Proot, Maastricht

’t Was 1953, kerstavond, we zaten in de winterkamer omdat de buitendeur er niet op aangesloten was, zoals in de keukenkamer waar je ‘met de deur in huis viel’. Mijn vader stak de échte kaarsjes aan en mijn moeder had ook veel engelenhaar in de boom gedrapeerd. Het stond zó prachtig als de kaarsjes brandden, het glansde zo mooi. Zij kwam binnen met zelfgemaakte chocolademelk met zelfgeklopte slagroom mét een streepje gesneden spoorbanket en met de kaarsenkandelaar met drie brandende kaarsen op de tafel in het midden, zó gezellig! Daarna speelde mijn vader op het traporgel kerstliederen uit de bundel van Johannes de Heer en wij, m’n moeder en broertje en ik, zongen mee.
Opeens … vatte de kerstboom vlam. M’n pa rende naar het raam, zo’n opschuifraam, deed dit op de hoogste stand en trapte, voor de boom in lichterlaaie stond, deze zo naar buiten. Ja, we waren best bedroefd. Kerst zonder kerstboom. Of er daarna nog een kerstboom heeft gestaan kan ik mij niet eens meer herinneren. Waren er toen eigenlijk al elektrische lampjes? Maar jaren daarvoor hebben wij heerlijk genoten van de kerstboom met échte lampjes, en die échte dennengeur!

Corry Schippers-Groeneweg, Nunspeet

U vroeg om verhalen over echte kaarsjes in de kerstboom. Ik weet nog dat ik kort na de oorlog als 6/7-jarige de avond voor kerst met mijn vader mee mocht naar de kerstmarkt op het Janskerkhof in Utrecht. We keken bij de laatste kerstbomen voor een mooi boompje op het dressoir. En daar gingen echte kaarsjes in, en dan tijdens het eten alle lichten uit en dan alleen die kaarsjes aan. Wat is er dan mooier voor een kind? Ik ben nu 77 en zie het nog zo voor mij. Leuk als zo’n herinnering bij deze vraag weer naar boven komt.

Mevrouw Vogelaar-van Kasteel, Voorthuizen

"Er werden kerstliederen op het huisorgel gespeeld en het hele gezin stond er zingend omheen."

- E. Jansen-Lipke

Wij hebben nog ieder jaar echte kaasjes branden in de kerstboom (zie foto), die goud gekleurd zijn. Op kerstavond steken we de eerste serie aan. Op kerstmorgen de tweede. Ze branden kerstdag bij het diner en de laatste dag van het jaar en de eerste dag van het nieuwe jaar. We laten ze opbranden en zorgen dat we genoeg doosjes in huis hebben, omdat er moeilijk aan te komen is.
Toch houden we vol! Al 35 jaar!

Inge C. van Deventer-Van Wieringen, Boskoop

Foto: Inge van Deventer

In ben geboren in 1939 en inderdaad, wij brandden vroeger echte kaarsjes in de boom. Als de boom werd opgetuigd werden gelijk de kaarsjes in de houders geplaatst. Maar het echte werk gebeurde pas als het donker werd op eerste kerstdag bij het kerstdiner. Kranten onder de boom, een emmer water naast de boom en dan wachtten we vol verwachting tot vader de kaarsjes aanstak.
Wij hielden thuis altijd een wedstrijdje: als de kaarsjes half waren opgebrand, zochten wij er allemaal een uit, waarvan wij dachten dat die het langst zou branden. En dan die spanning over het verloop. Soms dacht je dat die van jou al uit was, maar pas als de rook een kringeltje maakte was het echt gebeurd. De tweede dag herhaalde deze ceremonie zich, maar dan was de koek op. De boom bleef staan tot nieuwjaarsdag, maar het feest van de kaarsjes was voorbij. Mijn ouders vonden de elektrische verlichting later dan ook helemaal niets: die dingen branden de hele dag maar, dat is niet echt!

S. Stoker-Jonkmans, Emmeloord

"We wachtten vol verwachting tot vader de kaarsjes aanstak."

- S. Stoker-Jonkmans

Ik heb een Duitse moeder gehad en wij hadden vroeger een kerstboom met echte kaarsjes. We woonden in een dorp, dus dat was wel apart. Ik kan me nog goed herinneren dat er altijd een emmer water bij de kerstboom stond. Heel mooi en erg gezellig.

Mevr. Bakker, Schagen

In onze mooiste kleertjes zaten we rondom moeder, die een kerstverhaal vertelde. Als muisjes, zo stil waren we. In de kerstboom brandden de echte kaarsjes op knijpertjes. Op de grond stond een emmer met water en spons. Het huis werd verwarmd met de kolenhaard en de kamer was versierd met groene takken. Later aten we konijn. Wat een prachtige jeugdherinneringen. Ze zitten geëtst in mijn hoofd. Elk jaar hangen bij mij in de kerstboom nog de vogeltjes en het trompetje uit mijn ouderlijk huis en ga ik in gedachten weer terug naar die mooie tijd.

E. van Kekeren-Brouwer

We woonden in Leiden op de Garenmarkt 8, een huis met grote hoge kamers. We hadden dus een heel grote kerstboom. Om de piek, kaarsjes (heel veel) en versiering erin te doen hadden we een grote hoge trap nodig. De versiering was zilver en we hadden witte kaarsjes in zo’n knijpertje. En een emmer water met spons. Gelukkig is het altijd goed gegaan! Kerstdag om ongeveer vier uur gingen de kaarsjes aan en gingen we in een grote kring zitten. We waren als gezin met negen personen en dan met kerst altijd familie erbij.
Mijn vader had dan een heel programma. Kerstverhaal en zingen met het orgel. Dan een mooie kerstvertelling en tussendoor wat drinken met een kerstkransjes en toen we ouder werden een gedichtje. We kregen als slot altijd een boekje van W. G. Van der Hulst met onze naam erin en het jaartal. Ik heb hier heel fijne herinneringen aan!

Suze Kersbergen-Veerman (84 jaar), Waddinxveen

"Heel diep in mijn hart hoopte ik dat de spons toch eens in actie moest komen, maar dat is nooit gebeurd."

- Nienke VIsser

In protestantse kringen was een kerstboom in de vijftiger jaren nog niet zo gebruikelijk. En in ons dorp, waar nauwelijks bomen groeiden, de treurwilgen op de begraafplaats niet meegerekend, al helemaal niet. Maar oh wonder, mijn zeer rechtzinnige en zuinige tante had er wel een. Op tweede kerstdag schaarden wij ons als familie rond het kerstboompje van mijn tante, dat als een trofee midden op de eettafel stond. Wij als kinderen zaten in stilte naar de brandende kaarsjes te kijken, want op bewegen stond de doodstraf. Maar we vonden het fascinerend en bleven de verplichte 2 uur met grote ogen naar de vlammen kijken. Onder de tafel stond een emmer water met een spons, want je weet maar nooit …
Heel diep in mijn hart hoopte ik dat de spons toch eens in actie moest komen, maar dat is nooit gebeurd. Ik heb al vele kerstfeesten meegemaakt, maar dat kleine boompje met die flakkerende kaarsjes staat nog altijd op mijn netvlies gebrand.

Nienke Visser, Breukelen

Ook wij hadden nog echte kaarsje in de kerstboom. Wat een spannend gebeuren was het. Er werd ons ingepeperd dat het heel brandgevaarlijk was. We moesten heel stil blijven zitten, mijn vader met een spons in zijn handen en een emmer water ernaast. Zelfs het kaarsjes aansteken was een heel gebeuren. En wij zaten er echt heel stil gebiologeerd naar te kijken. En voor je er erg in had was het al weer voorbij.
Ik denk dat we in 1953-1954 elektrische, gekleurde kaarsjes kregen. Hoewel we het in die periode arm hadden kochten mijn ouders toch elektrische kaarsjes vanwege de bronchitis van mijn broertje. En je kon er wel langer van genieten.

Hetty Scheffer (geb. 1944)

Bij mijn schoonfamilie kwam ik voor het eerst in aanraking met echte kaarsjes in de kerstboom. Dat was in het begin van de jaren zestig. Dat vond ik zo’n prachtige, warme uitstraling hebben dat ik sindsdien elke kerst een boom heb met echte kaarsjes erin. Ook toen de kinderen klein waren. Ik lette wel goed op de vorm van de takken bij het kopen van de boom. Er moest voldoende vrije ruimte zijn om de kaarsjes zonder problemen te kunnen laten branden. Gelukkig nooit problemen gekend en wij genieten er nog steeds van.

Mevr. Van der Heijden

"Wat een prachtige jeugdherinneringen. Ze zitten geëtst in mijn hoofd."

- E. van Kekeren-Brouwer

Kerstavond. Ik heb de kerstboom al in de voorkamer zien staan. Door de glazen schuifdeuren heb ik er steeds naar gekeken, maar nu mag ik hem van dichtbij bekijken. Pappa zet de gekleurde, gedraaide kaarsjes recht in de houdertjes, mam legt zorgvuldig kranten onder de boom en mijn grote broer sjouwt een emmer water de kamer in en zet die op de kranten naast de boom. Er zit een spons in. Dan wordt het eerste kaarsje aangestoken en het grote licht in de kamer gaat uit. Terwijl alle kaarsjes aangestoken worden, vertelt mijn grote zus dat de kranten er liggen omdat de kaarsje misschien gaan lekken en het kaarsvet dan niet op het vloerkleed komt. En de spons is om straks de kaarsjes te doven als ze bijna opgebrand zijn.
Dan gaan we zingen. Om de beurt zeg je wat we zingen. De herdertjes lagen bij nachte, ‘t Was nacht in Bethlhems dreven, Stille nacht, Ere zij God, en ook O, dennenboom. Jammer als de kaarsjes op zijn. Donker is het in de kamer en als het grote licht weer aangaat, is het ineens wat kouder. Maar er is nog een kerstdag en oudejaarsavond. Nieuwjaarsdag is alles opgeruimd, totdat het weer kerstfeest zou worden.

Femmie Post

Met veel plezier denk ik terug aan mijn jeugd. Thuis hadden we altijd een kerstboom met echte kaarsjes en daar genoten we van. Er stond altijd wel een teiltje met water en een spons klaar, voor als er soms iets mis zou gaan. Gelukkig gebeurde dat nooit. Het was zo mooi naar die brandende kaarsjes te kijken en kerstliedjes te zingen.
Onze vader was bij de politie en voor de kinderen werd er een kerstfeest georganiseerd in de kerk tegenover Paleis Noordeinde. Daar stond dan een metershoge kerstboom met echte kaarsjes. De brandweer was ook aanwezig, maar heeft nooit iets tijdens de kerstvieringen hoeven doen. Het was zo bijzonder al die dansende lichtjes te zien en al die kinderen die er zo aandachtig naar keken. Dat vergeet ik nooit.
De moderne verlichtingen kunnen die sfeer nooit zo mogelijk maken.

Nel van den Bos, Castricum

Hierbij mijn herinnering over de kerstboom die werd verlicht met echte kaarsjes. Ik ging mee om een mooie boom uit te zoeken. Daarna het plekje in de kamer dat altijd rechts voor het raam was. De versiering mocht ik wel uit de dozen halen, maar mijn moeder hing die zelf wel in de boom. Een ieder had blijkbaar zijn eigen aandeel, want mijn vader deed de kaarsjes. Dit was een soort knijper die op de tak gezet werd met daarin het kaarsje.
En dan werden ze aangestoken. Wat was dit mooi! En daarna gezellig kerstliedjes zingen, met de kachel snorrend aan.

Nelly Antenbrink-Moret, Hengelo

"Mijn vader gooide de brandende kerstboom uit het raam. Wij woonden toen in een bovenhuis op de tweede verdieping."

- Corry Stam

Wie van de senioren heeft het niet meegemaakt dat er echte kaarsjes in de kerstboom brandden? Bij ons thuis zette mijn vader de kaarsjes in van die metalen knijpertjes, die om de tak klemden. De plaats in de boom was heel belangrijk, want er mocht geen kaarsje vlak onder een takje komen; dat was te brandgevaarlijk. Als de kaarsjes brandden werden ze ook goed in de gaten gehouden. Nog wat extra kaarsen op tafel erbij, een gezellige sfeer! Meestal bleef de kerstboom staan tot na Driekoningen op 6 januari.
Ook in onze kerk hadden we ieder jaar een heel hoge kerstboom. Het versieren was het werk van het zondagsschoolpersoneel, een paar dagen voor het kerstfeest. Eerst de piek, dan de slingers, daarna de kaarsen. Van achter uit de kerk keek iemand toe of alles goed verdeeld was, zodat er geen groene gaten waren. Tijdens het kerstfeest was één van de leiding “brandwacht”. Die hield de kaarsen in de gaten en kon bij dreigend gevaar een kaars doven met een dover op een lange stok.

Trijntje van der Werf

Ik was een jaar of 8 à 9. We hebben het dan over ongeveer 1937. Woonachtig op de Lankhorst, gemeente Staphorst, gingen we voor het kerstfeest naar de zondagsschool in De Wijk. We werden gebracht met een brik, een open vierwielig rijtuig getrokken door een paard. Dat jaar zat ik in de zondagsschool helemaal vooraan heel dicht bij de kerstboom. Alle aandacht van mij ging uit naar de echte kaarsjes in de boom. En ik vroeg me af: ‘Vliegt de boom niet in brand?’ De zorg bleek gelukkig onterecht. Onder de boom kan ik me nog de laag zand herinneren die ervoor zorgde dat het kaarsvet niet op de grond terecht kwam.

Femmie Lok-Roze

Jazeker, ik heb ook echte kaarsjes in de boom meegemaakt. Ook was er brand in de boom. Mijn ouders hebben de boom naar buiten gegooid met alles erin. Andere jaren stonden er steevast een emmer met water en een met zand bij.

Lidy

"Jammer als de kaarsjes op zijn. Donker is het in de kamer en als het grote licht weer aangaat, is het ineens wat kouder."

- Femmie Post

Echte kaarsjes in de kerstboom. Gelukkig hadden we die niet bij ons thuis. Wel mooi gekleurde, elektrische kaarsjes.
Maar … op oudejaarsavond werd de kerstboom achterin de tuin verbrand. Iedereen stond daar in een kring omheen om het vlammenspel gade te slaan. Zelf was ik altijd bang dat er ook andere bomen vlam zouden vatten. We hadden een grote tuin met veel bomen. Gelukkig stonden er wel zinken emmers met water klaar om snel in te kunnen grijpen.
Een keer heb ik ergens een boom gezien met echte kaarsjes, maar die waren nooit aangestoken geweest. Veiligheid ging voor!

Stineke Ruigrok

Als kind heb ik nog meegemaakt dat wij echte kaarsjes in de kerstboom hadden. Het was wel sfeervol! Maar ook gevaarlijk. Je moest goed opletten of er weer nieuwe kaarsjes in de houdertjes moesten.
Het meest is mij bijgebleven dat de kerstboom in brand vloog en mijn vader de kerstboom uit het raam gooide. Wij woonden toen in een bovenhuis op de tweede verdieping.

Corry Stam

Goede kerstdagen en een gelukkig 2019 gewenst!

Meer mooie verhalen lezen? Neem dan een abonnement op het Magazine van KBO-PCOB!