Minister Hugo de Jonge ‘Dé overheid kan dé eenzaamheid niet alleen oplossen’

Eenzaamheid onder ouderen is een gigantisch probleem, dat alleen met kleine stapjes te verlichten is. Hugo de Jonge (40) werkte eraan als wethouder in Rotterdam en nu als minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. ‘Een samenleving waar de helft van de oudere mensen eenzaam is, dat willen we toch niet?’

De Jonge is met passie betrokken bij een thema dat niet bepaald sexy is: eenzaamheid bij ouderen. Hoe komt dat? “Toen ik 19 was, ging ik in Rotterdam-Zuid wonen, want daar was het voor mij toen betaalbaar. De stad was er slecht aan toe in die tijd, en zeker daar. Ik zag er hoe de samenleving kan haperen en hoe mensen daaronder lijden. Ik ben zelf opgegroeid in dorpse gemeenschappen. Mijn vader was dominee en we verhuisden geregeld. Nou moet je dorpen niet idealiseren, maar feit is wel dat mensen elkaar kennen. Ik raakte geboeid door de vraag: wat maakt van een maatschappij een samenleving?”

De Jonge maakte een bliksemcarrière. Hij werkte kort in het onderwijs en was op zijn 32ste al wethouder van de stad waar hij nog steeds woont met zijn gezin, nu ‘op’ Katendrecht. “De dynamiek en de diversiteit van Rotterdam is geweldig”, zegt hij. En het dorpse vindt hij terug in de kerkgemeenschap van Charlois. “Daar vinden mensen het nog steeds vanzelfsprekend dat ze contact zoeken als iemand ziek is of even wat steun kan gebruiken.”

“Sommige mensen horen dagenlang hun eigen stem niet”

Tien jaar dood op bed

Als wethouder liep Hugo de Jonge tegen eenzaamheid onder ouderen aan in 2013, toen een oude vrouw werd gevonden die al zo’n tien jaar dood op bed lag. Ze was een eenling en werd door niemand gemist. De Jonge vond het onbestaanbaar. “Maar Bep van de Porcellisstraat was geen uitzondering. Uit onderzoek bleek dat meer dan de helft van de Rotterdamse ouderen zich matig tot ernstig eenzaam voelde.”

Daarom stuurde De Jonge namens de gemeente alle 75-plussers in Rotterdam een brief met de vraag of ze bezoek aan huis wilden. Uiteindelijk kregen in 2015 en 2016 8.300 ouderen bezoek van een vrijwilliger. Soms bleek bij zo’n bezoek dat iemand zorg nodig had. Dan werd het wijkteam ingeschakeld. Anderen kregen hulp om nieuwe activiteiten te vinden. Ook ontstonden er initiatieven, zoals Rotterdammers voor elkaar, een website waar mensen hulp kunnen vragen en aanbieden. “Het begon heel klein”, zegt De Jonge, “en nu staan er 4.500 mensen op die iets concreets voor een ander willen doen. Het werkt heel goed, want de meeste mensen vinden het fijn om iemand een plezier te doen.”

"Als de trend doorzet, zijn er in 2040 1,3 miljoen eenzame ouderen"

-

Onhoudbaar

Landelijk zijn er nu zo’n 600.000 75-plussers die zich regelmatig eenzaam voelen. Als de trend doorzet, zullen het er in 2040 1,3 miljoen zijn: de helft van alle 75-plussers. “Een samenleving waar de helft van de oudere mensen eenzaam is, dat willen we toch niet?”, zegt De Jonge. “We staan voor grote maatschappelijke opgaven. We beginnen nog maar net te ontdekken wat alle gevolgen van de vergrijzing zullen zijn. Nu werkt bijvoorbeeld een op de zeven mensen in de zorg, maar als we niets veranderen is dat in 2040 een op de vier. En het aantal potentiële mantelzorgers voor 75-plussers neemt verhoudingsgewijs enorm af. Dat is onhoudbaar.”

Bezoek aan huis

Als minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport sloot De Jonge afgelopen maart het Pact voor de Ouderenzorg. Daarin slaan regering, gemeenten en maatschappelijke partijen de handen ineen om de zorg en woonsituatie voor ouderen te verbeteren. De Jonge: “En natuurlijk is KBO-PCOB een van de betrokken organisaties.”

De minister is verantwoordelijk voor drie programma’s die voortkomen uit het Pact, gericht op het verbeteren van verpleeghuiszorg, de zorg thuis, en op het bestrijden van eenzaamheid.

In het programma Een tegen eenzaamheid staat onder meer de ambitie dat iedere 75-plusser jaarlijks een bezoek aan huis kan krijgen, als hij of zij dat wil. “In iedere gemeente moet een lokale coalitie daar de schouders onder zetten”, zegt De Jonge. “De lokale afdelingen van KBO-PCOB zouden daar een rol in kunnen spelen.”

De Jonge heeft niet de illusie dat dat dé overheid dé eenzaamheid op gaat lossen. “Als we de trend maar weten te keren”, zegt hij. “Iemands eenzaamheid doorbreken of verlichten, dat kunnen we allemaal. Als iedereen nou één iemand in de eigen straat aanspreekt, hulp aanbiedt of om hulp vraagt, dan gebeurt er al van alles.”

Lees het hele artikel in het Magazine van KBO-PCOB. Geen lid? Neem dan nu een abonnement op het Magazine!