Janny van der Heijden 'Je moet altijd iets negatiefs zien om te buigen naar iets positiefs’

Janny van der Heijden woont samen met haar teckel Nhaan in het voormalige koetshuis van een indrukwekkende, meer dan twee eeuwen oude buitenplaats.

Ze is de jongste van twee kinderen. Haar broer is zes jaar ouder. Haar ouders waren gastvrij, ruimdenkend en vooruitstrevend. Ze hadden een voorbeeldig huwelijk. ‘Mijn moeder adoreerde mijn vader. Ze zei: ‘Als je later trouwt, trouw dan met een man zoals je vader.’

Of haar ex-echtgenoot aan dat plaatje voldeed, blijft hier onbesproken, maar het huwelijk dat Janny sloot, was minder gelukkig dan dat van haar ouders. Ze deed wat hij van haar verlangde – lijnen, bijvoorbeeld, omdat hij haar liever iets slanker zag – maar werd op een dag, een week nadat ze haar vader had begraven, alsnog door hem verlaten. Niet lang daarna overleed ook haar moeder.

‘Het is nu twintig jaar geleden, de moeilijkste tijd van mijn leven. Eerst ga je door allerlei lagen van ontkenning, boosheid en verdriet – alhoewel, ben ik eigenlijk wel boos geweest? Ik herinner me vooral dat ik dacht: stelde dat wat we hadden dan helemaal niks voor? Natuurlijk was ik liever tot mijn 85ste getrouwd gebleven, had ik in hetzelfde, grote huis willen blijven wonen waar onze kinderen en onze kleinkinderen zich altijd welkom en veilig zouden hebben gevoeld, maar goed: het liep anders en ik ben verder gegaan.’

Zo kwam ze – denkend over zichzelf, wie ze was en hoe ze in het leven stond – uit bij de Vrijmetselarij. ‘Als je binnen een paar maanden de dood van je ouders en een scheiding doormaakt kun je niet anders dan nadenken hoe je in het leven staat. Ik zocht mijn antwoorden niet binnen de religie, maar eerder in de ideeënwereld die uitging van eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid, maar vooral ook: zonder oordeel. Dat ik al van mijn vader geleerd: het gaat er niet om wat je op je bordje krijgt, maar wat je ermee doet.’

“‘Toen mijn moeder haar Charlotte Russe niet goed meer kon klaarmaken, drong tot mij door dat er echt iets mis was”

Ze denkt nog vaak aan haar ouders. Soms schiet haar zomaar iets te binnen – haar vader die over zijn dochter zei dat Janny niet geremd, maar gestuurd moest worden – en soms roept ze opzettelijk herinneringen op, bijvoorbeeld als ze een lezing geeft voor de Alzheimer vereniging.

‘Dat is één van de voordelen van het Bekende Nederlanderschap; ik kan mijn ervaringen gebruiken om meer begrip te krijgen voor mensen in een bepaalde situatie. Mijn moeder had Alzheimer. Ze heeft de klassieke zeven, acht jaar gehad waarin het nog lang niet voor iedereen duidelijk was dat er iets met haar aan de hand was. Mijn vader zag het wel, maar we geloofden hem eigenlijk niet echt… Ze deed toch nog gewoon met alles mee? Ze was hooguit een beetje verward. Weet je wanneer het tot mij doordrong dat er echt iets mis was?

Toen ze ineens haar favoriete nagerecht, een Charlotte Russe, niet goed meer kon klaarmaken. En langzaam maar zeker veranderde ook haar karakter. Mammie, die altijd zo sociaal was geweest, werd ineens enorm achterdochtig. Eén persoon bleef ze altijd herkennen: mijn vader. Mijn broer en ik hadden met de verpleging afgesproken dat we zijn dood, twee maanden voor z’n 83ste verjaardag, voor haar verborgen zouden houden, maar het duurde niet lang voordat mijn moeder onrustig werd en vroeg: ‘Wat moet ik zonder hem? Nu ben ik helemaal alleen…’  Ze wist het. Ze vóelde het. Op die dag is het stervensproces ingezet. Nog geen half jaar later is ze overleden.’

Eten is meer dan voeding

‘Eten – wat, hoe, wanneer – speelt een belangrijke rol in onze samenleving en daar zet ik mij graag voor in. Samen delen is een belangrijk aspect. Het is dramatisch dat er zoveel ouderen in Nederland ondervoed zijn. De oorzaken verschillen en variëren van eenzaamheid geen trek hebben meer tot niet weten welke keuze te maken. In de Taskforce ‘Gezond eten en ouderen’ proberen we dat in kaart te brengen en aan te pakken. Die verantwoordelijkheid voor de ander voel ik sterk.’

Meer lezen? Neem een abonnement op ons Magazine