Anita: Een boek lezen? Op een doordeweekse dag? Voor mijn moeder was dat onvoorstelbaar

Lippenstiftje, mooie haartjes, leuke kleren, erop uit! Of met een glas wijn en een goed boek in de tuin zitten. Zo wil Anita Witzier graag oud worden – later. Tot die tijd maakt ze programma’s zoals geen ander het kan: journalistiek, maar dicht op de huid.

Anita Witzier geeft een korte rondleiding door haar nieuwe huis. Dat ze hier vier maanden geleden naartoe is verhuisd heeft alles te maken met dat ene moment waarop ze om zich heen keek en dacht: als ik nu niets onderneem, wordt dit misschien wel de plek waar ik ooit dood zal gaan. ‘Het zijn gedachten die in ieder mensenleven aan bod komen, maar ik word er door mijn werk eerder, vaker en directer mee geconfronteerd. In de programma’s die ik maak – van Liefde voor Later tot Anita wordt Opgenomen – komen allerlei essentiële en existentiële vraagstukken aan de orde. De eindigheid is er één van. Een onsterfelijkheid-pil? Ik weet niet of ik zo’n pil zou willen… Hoort het einde er niet gewoon bij?’

Zo kan het ook

Anita herinnert zich nog goed hoe zeer haar eigen moeder naar het einde had uitgekeken. Ze was 83, lichamelijk op. Haar laatste jaren verbleef ze op de verpleegafdeling van het ziekenhuis.

‘Mijn moeder werd uitstekend verzorgd, maar ze was het zat; het leven had haar weinig meer te bieden. Ik denk dat ze er niet gerust op was of ík het wel zou redden. Zonder haar. Ze was overbezorgd. Ze had geen baan buitenshuis, haar wereld was klein, ze piekerde veel. Als ik aan haar denk, zie ik een oudere vrouw voor me: klein, mager, maar wel goed gekleed. Ouder worden vond ze ‘gedoe’.

Mijn schoonmoeder is heel anders: ze is bijna 82, rijdt met haar autootje van hot naar her, zit op een zangkoor, bezoekt tentoonstellingen en is twee jaar geleden onder dwang gestopt met haar vrijwilligerswerk, als gastvrouw in een ziekenhuis. Zij had nog járen door willen gaan.

Als ik mij m’n ‘oude dag’ probeer voor te stellen, zie ik zoiets voor me: lippenstiftje, mooie haartjes, leuke kleren, erop uit! Musea bezoeken, bij de kinderen langsgaan – en niet wachten tot ze mij komen opzoeken. Of met een glas wijn en een goed boek in de tuin gaan zitten. Dat kan ook. Zoiets zou voor mijn moeder onvoorstelbaar zijn geweest. Een boek lezen? Op een doordeweekse dag? In de tuin? Stel je voor zeg…’

“Weet je wat ik eigenlijk het meest frappant vind? Dat de mens gelijk wordt gesteld aan een economisch principe”

Gezondheid

‘Voorop staat natuurlijk dat ik gezond blijf, en financieel onafhankelijk. Toen we voor de laatste uitzending van Anita wordt Opgenomen rondliepen op de afdeling Geriatrie van het Albert Schweizer Ziekenhuis in Dordrecht, zeiden we allemaal – de hele crew – tegen elkaar: ”Ik weet niet of ik ook wel zo oud wil worden. Geef me dan maar een spuitje.” Eigenlijk kun je zoiets niet zeggen omdat we het wel zien, maar niet ervaren. Wat we wel kunnen doen is laten zien hoe het nu, in onze tijd, met de gezondheidszorg is gesteld. Door bijvoorbeeld zoveel bejaardenhuizen weg te bezuinigen, kom je uiteindelijk als het echt heel slecht met je gaat op dit soort afdelingen terecht. Al het geld dat je hebt opgespaard door bepaalde voorzieningen weg te bezuinigen, ben je later kwijt doordat de problemen zich hebben opgestapeld en de zorg voor die ‘vergeten oudere’ zo veel duurder is.’

Investeren in beter leven

‘Weet je wat ik eigenlijk het meest frappant vind? Dat de mens gelijk wordt gesteld aan een economisch principe. Onze eerste aflevering van Anita wordt Opgenomen hebben we gedraaid op de afdeling Neonatologie van het Maxima Medisch Centrum in Veldhoven, waar er werkelijk álles aan wordt gedaan om de allerkleinsten in leven te houden – prachtig, natuurlijk, maar zo lijkt het erop dat we liever geld uitgeven aan de voorkant dan aan de achterkant. De redenering is dat zo’n baby nog tachtig goede levensjaren kan hebben en een vijfentachtigjarige heeft er misschien nog maar één te gaan… En het moet allemaal betaald worden. Ik begrijp het wel, maar we moeten toch alert blijven, zorgen dat de ouderenzorg niet verder afbrokkelt. Wat mij betreft heeft de verbetering van leefomstandigheden van ouderen een hoge prioriteit.’

“Een onsterfelijkheid-pil? Ik weet niet of ik zo’n pil zou willen... Hoort het einde er niet gewoon bij?”

Wonderlijk afscheid

‘Er is rond het sterven van mijn ouders iets wonderlijks gebeurd. Toen mijn moeder stierf, was ik nog net op tijd om afscheid te nemen. Ik nam haar in mijn armen en zong een liedje dat ze mij ooit had geleerd: ”Stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw.” In die tijd werkte ik altijd en overal en tóch was ik er. Bij mijn vader gebeurde precies hetzelfde. Het was in 2014, hij was inmiddels 93. Ik was van plan om hem op dinsdag, na een klus, te bezoeken maar besloot om een of andere reden een dag eerder langs te gaan. Op weg naar het verpleeghuis waar hij na een blaasontsteking was opgenomen, kreeg ik een telefoontje: ”Het gaat niet goed met uw vader.” Ik kwam nog net op tijd. En terwijl ik het liedje zong dat ik ook voor mijn moeder had gezongen, stierf hij, heel rustig, in mijn armen. Ongelooflijk, toch?

Bevoorrecht leven

‘Mijn vader was begrafenisondernemer. Het zal met zijn beroep te maken hebben dat ik niet bang ben voor de dood. Voor de weg ernaartoe ben ik wel een tikje bevreesd. Ik wil niet drie dagen lang in een luier rondlopen, niet meer wetend wie ik ben, of waar ik ben. Ik wil dit bevoorrechte leven zo lang mogelijk leven. En ik wil er alles aan doen om die verworvenheden door te geven aan de volgende generatie.

Meer interessante interviews lezen?